Peyami Safa’nın kalemine bayıldığımı söylemem gerek, fakat okuduğum kitapları arasında en çarpıcı bulduğum kesinlikle Yalnızız oldu. Normalde inceleme yazmaya üşensem de, bu nadide kitabın benim nazarımdan çıkmış birkaç cümleyle değerine değer katmayacağını bilsem de birkaç cümle kurmak istedim.
Roman, Samim’in yalnızlığı ve iç hesaplaşmaları üzerinden ilerliyor ama aslında sadece onun değil, hepimizin içinde bir yerlerde saklanan o derin boşluğu da gözler önüne seriyor. Olaylar, çirkin bir yanlış anlaşılmayla başlayıp kasvetli bir atmosferin içinde bambaşka bir duruma evriliyor. Toplumun ikiyüzlülüğü, modernleşme ve gelenek arasında sıkışıp kalmış insan ruhu, idealler ve gerçekler arasındaki çatışmalar... Hepsi çok güçlü bir şekilde işlenmiş.
Karakterler kendi içlerinde tutarlı ve bize oldukça zengin bir iç dünya sunuyorlar. Her birinin kendi ihtiraslarını, zaaflarını görebiliyoruz. Samim ne kadar hassas bir ruhsa, kardeşi Besim’in dünyevi hırslarının etkisinde ne kadar çok kaldığını da görüyoruz. Zeytine olan sevgisi konusunda ortak bir noktamız olsa da, aynı evin içinde bu kadar zıt kişiliklerin bir arada olması, aslında ne kadar da tanıdık değil mi? Hepimiz aynı havayı soluyor, benzer hayatları yaşıyor ama iç dünyalarımızda bambaşka savaşlar veriyoruz. İşte Peyami Safa bunu da çok güzel yansıtmış.
Samim’in ruhundaki incelik, sözleri, düşünceleri inanılmazdı. Meral, Samim’den bahsederken onun ruhunu gördüğünü söylüyor ve Meral’i bu kadar iyi tanımasının onu korkuttuğundan bahsediyordu.
Samim’in derinliğini fark ettikçe, kendini daha fazla sorguluyor ve onun yalnızlığını daha derinlemesine hissediyor. Samim’in içsel dünyasında gezindikçe, kendi yalnızlığının da farkına varıyor. Samim’in karamsarlığı, Meral için bir keşif olsa da bazen onu korkutuyor. Meral, Samim’in ruhuna tamamen nüfuz etme çabasının içinde kaybolma korkusuyla, ona yaklaşmak arasında bir çatışma yaşıyor.
Samim, Meral’in ruhunu görmeye çalıştı, biz de Samim’in ruhunun derinliklerinde dolaştık. Bu keşif esnasında kendi ruhumuzu, toplumun ruhunu, iç hesaplaşmaları gördük. Peyami Safa, karakterleri üzerinden insan doğasının en karmaşık yönlerini sorgulamamıza sebep olurken, aynı zamanda bizleri içsel bir yüzleşmeye davet etti.
Samim kitapta Simeranya adında, ideal bir dünyayı anlatan bir kitap yazmaya çalışıyordu. Ruhlarımız, toplumun ve kendimize dair kıramadığımız zincirlerin esiriyken, Simeranya’nın hayalini kurmak bile, içinde bulunduğumuz gerçeklikle ne kadar çelişiyorsa, o kadar ütopik geliyor. Ama böyle ince bir ruhtan çıkacak bir eser, kesinlikle okumak isteyeceğim bir şey olurdu. Çünkü belki de Simeranya, bizim içinde kaybolduğumuz bu gerçek dünyanın zıttında, olması gereken her şeyin bir yansımasıydı.
Kitapta kullanılan dil, yer yer psikolojik tahlillerle derinleşse de kesinlikle yorucu değil. Evet, bazen sözlük açmamız gerekebiliyor ama bu, romanın dokusunu daha da güçlendirmiş. Kimi bölümlerde o kadar güçlü bir anlatım var ki, yazarın sözcükleriyle karakterlerin ruh hallerini iliklerimize kadar hissetmek mümkün.
Bu kitap, sadece bireysel bir hikâye değil, hepimizin içinde büyüttüğü o derin yalnızlığın da bir yansıması. Bittiğinde insan ister istemez düşünüyor: Asıl yalnız olan biz miyiz, yoksa bizi kuşatan bu devasa dünya mı?
·
63 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.