Bir hikaye yazmak istediğinizde baştan, salt özgün bir hikaye yazmak yerine istesenizde istemesenizde önceden gelen, hâlihazır kalıplara uyacaksınızdır. Bu kaçınılmaz birşeydir.
Modern anlamda ilk roman yazarımız olan Ahmet Mithat Efendi bu konuya iyi bir örnek teşkil eder. Hasan Mellah yazılırken Meddah hikayeleri ve Âşık Hikayelerinden etkilenmiştir.
Meddah Hikayelerinde( Karagöz gibi ), oynatıcı, izleyici/dinleyici ile konuşur. Onlara fikrini sorar ve bazen kendisi ile bile konuşur. Bu bağlamda Ahmet Mithat'da tıpkı Şemsettin Samî gibi Meddah oyunlarından etkilenmiş ve romana bunu yansıtmış.
Âşık Hikayelerinde ise( Kerem ile Aslı vesaire ) Batı'daki romanslara tekabül eder. Bir aşk hikayesi anlatan bu hikayeler, 4 ana bölüme ayrılır. Bunlar:
1- Genç kız ve erkeğin aşık olması
2- Aşkım engellenmesi(ebeveynler veya başka bir erkek tarafından)
3-Aşıların birbirine kavuşmak için verdiği çaba
4- Aşıkların kavuşması ve ikisinin birden ölmesi
Hasan Mellah'da bu kurallara uyar. Bunun dışında Aşık hikayelerinde iyi ve kötü yönleri olan karakterler yoktur. Birisi ya çok iyidir, ya çok kötü. Hasan Mellah bu yapıdan da etkilenmiş. Pavlos hep çok kötüdür. Cuzella ise hep iyidir.
Ama Ahmet Mithat, Hasan Mellah'ı yazarken yeni bir aşk romanı yazma niyetinde değildir. O modern bir romanı amaçlar. Bu nedenle Âşık Hikayelerinde ki olağanüstülüklere yer vermez. Hasan bir ah çekip dağları parçalamaz. Veya dağları delip kızı almaz.
Namık Kemal veya Şemsettin Samî gibi o da bu tür şeyleri çocukça buluyordur. Bu nedenle psikolojik tahliller önem verip olağanüstü mucizeleri kitaptan atar. Mesela Hasan ile Cuzella birbirine aşık olduklarında Ahmet Mithat "ilk görüşte yıldırım aşkı ile aşık oldular" demez. Psikolojik tahliller ile iki kişinin neden aşık olduğunu uzun uzun anlatır. Yine Hasan, Cuzella'yı şans eseri görünce düşüp bayılmaz, alık alık ona bakar. Mithat efendi aynı yerde yine tahlillemelere girişir.
...
Mithat Efendi hikayesine kıssadan hisse katar, ayrıca ülkelerin siyasi tarihleri hakkında bilgilerde verir. Diğer Tanzimat yazarları gibi edebiyatla halkı bilgilendirme yoluna gider. Buna rağmen Mithat'ın diğer eserlerine kıyasla daha macera odaklı bu eser, Romantizm'deki Kaçış Teması'na uygundur. Kitapta yazarın felsefi görüşlerine rastlarız. Ama Felatun Bey ile Rakım Efendi gibi bir kitapta değildir.
...
Onun dışında kitap genel Tanzimat romanı temalarına uygun. Kitapta bir esaret işleniyor( Cuzella Pavlos tarafından esir alınır ), Tesadüfî karşılaşmalar fazladır.
Size tavsiyem bu kitabı öylesine okuyup rafa kaldırmaktan ziyade Berna Moran ve Cevdet Kudret ile birlikte okuyup bilinçli bir incelemeye girmeniz yönündedir.
·
97 Gösterim
1 Yorum
Lütfen giriş yapınız.
Boran Şahin
Gönderi Sahibi
Ek: Betimlemeler kitapta karakterlerin ruh dünyasını oluşturdukları için değil, kitabı zenginleştirmek için yapılıyor. Çoğu yerde, bu olayı tasvirlemeye kalemimiz yetmez, ama yine de şöyle şöyle, diyerek betimlemeler yapıyor. Bu tür betimlemer kitabı hoş kılmaz. Aynı zamanda kitapta karakterleri bir anda tasvirleyip geçiyor. Demek istediğim şu: Siz bir kitapta 10 sayfa boyunca bir karakteri anlatırsanız o kitap ucuzlaşır. Yapmanız gereken, kitap devam ederken, kurguya yedire yedire bir karakteri betimlemeniz. İşte yazar böyle yapmıyor.