Kitap, isminden de anlaşıldığı üzere bir giriş mahiyetinde; öyle ki İslam diniyle alakalı her türlü konuya bir giriş yapılmış. Kuş bakışı bütün ilimlere dair kısa ve tafsîlatsız da olsa bilgiler mevcut. Aslında bu kitap için bir “modern dönem ilmihali” diyebiliriz.
Klasik ilmihaller genellikle şu bölümlerden oluşur:
• İtikad
• İbadet
• Helaller ve haramlar
• Günahlar
• Ahlak
• Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) hakkında bilgiler
Genel bağlamda çoğu ilmihal bu bölümlerden oluşur ve bu sıra ile tertiplenir. Bu kitapta da genel olarak bu konulara yer veriliyor, fakat sıralaması değişiyor ve farklı olarak, bir Müslümanı sosyal bağlamda ilgilendiren bazı hususlar da ele alınıyor.
Kitabın tertibi şu şekilde:
• İlk olarak Siyer başlığı altında Allah Rasûlü’nün (sallallahu aleyhi ve sellem) hayatına yer veriliyor.
• İkinci bölümde Kur’an ve Hadislerin yazılması konusuna değiniliyor.
• Daha sonra “İslam’ın hayat anlayışı” başlıklı bölüm geliyor ki burada İslam’ın sosyal bakış açısı ele alınıyor ve bazı tartışmalı konulara da temas ediliyor.
• Bundan sonra, klasik ilmihallerde yer alan Akaid konusunu andıran “İnsan ve İnançları” bölümü var. Burada özellikle İslam’ın maddi ve manevi denge kurduğu anlatılıyor.
• Ardından klasik ilmihallerdeki İbadet kısmına karşılık gelen “Dini Hayat Uygulamaları” bölümü bulunuyor.
• Tasavvuf ilmine giriş mahiyetindeki “Manevi Hayatın Kültürü” bölümü yer almakta.
• İlmihallerdeki Ahlak konusunu içeren “İslam Ahlakı” bölümü bulunuyor.
• Yönetim, sosyoloji ve devlet bakımından İslam’ın ele alındığı “İslam’ın Siyaset Sistemi” bölümü var.
• Fıkıh konularına giriş niteliğinde “İslam’ın Hukuk Sistemi” başlığı yer almakta (örneğin Edille-i Şer‘iyye konuları vb.).
• Daha sonra maddi konularla ilgili kanunların (miras, veraset vb.) ele alındığı “İslam’ın Ekonomik Sistemi” bölümü bulunuyor.
• “Müslüman Kadın” başlıklı bir bölüm var.
• Kitabın, büyük ihtimalle Müslüman olmayan bir ülkede yazılmış olması ve yazarın muhatap kitle olarak onları da görmesi sebebiyle “İslam’da Gayrimüslimlerin Durumu” bölümü yer alıyor.
• “Müslümanların Bilim ve Sanata Katkısı” başlıklı bölüm, genel bağlamda “bilim ve sanat karşıtı” olarak tanımlanan İslam’ı ele alıyor.
• “Genel İslam Tarihi” başlığı altında yazar, İslam tarihine kuş bakışı bir perspektif sunuyor.
• “Bir Müslüman’ın Gündelik Hayatı” bölümü, Arap alfabesinden namazın neden Arapça kılındığına kadar çok çeşitli konulara değiniyor. Aynı zamanda içinde bir Müslüman’ın bilmesi gereken Arapça ayet, dua veya metinler de barındırıyor. (Burada belirtmek gerekir ki, ibadet ve özellikle namaz bahsinde yazar Şâfiî olduğu için Hanefî mezhebinin uygulamalarına kısaca değinilmiş, ancak ağırlık Şâfiî mezhebinin görüşlerine verilmiştir.)
• “Anormal Bölgelerdeki Namaz Saatleri” bölümü mevcut.
• Son olarak kitap içerisinde zikredilen önemli şahsiyetlerin çok kısa (bir-iki satırlık) tanıtımının yapıldığı “Önemli Kişiler” bölümü yer alıyor.
Görüldüğü üzere kitap, bazı yerlerde bir “din müdafaası” niteliğinde, bazı yerlerde yeni Müslüman olmuş kişilere dini öğretmek amacıyla, bazen de bir Müslüman’ın bilmesi gereken en temel konuları sunarak bizlere hitap ediyor. Klasik bir ilmihalden daha fazla konu barındırıyor, fakat daha az tafsîlat içeriyor.
Kitabı okurken yazarın her konuda bir “sosyolojik bakış açısı” sunduğunu görmek mümkün. Aynı zamanda kitabın salt bilgi vermekten çok bir ruh aşılamayı hedeflediğini hissettiriyor. Genel bağlamda okumaktan çok zevk aldığım bir kitap oldu ve kesinlikle tavsiye edeceğim eserlerden biri.
Bu kitabı bize tavsiye eden Dr. Öğr. Üyesi Hadi Ensar Ceylan hocama teşekkür ederim.