Hayalin Gerçekle Savaşı ya da Gerçeğin Hayale Teslimiyeti
Miguel de Cervantes’in Don Kişotu, yalnızca modern romanın başlangıç noktası değil; insan ruhunun sonsuz çelişkilerinin, hayalin gerçekle çatışmasının ve en çok da onurlu bir yalnızlığın destanıdır. Don Kişot’un paslı bir zırh kuşanarak yel değirmenlerine saldırması, kimilerine göre delilik; kimilerine göre ise en asil cesarettir. Roman, hem bir hiciv hem bir methiye, hem bir kahkaha hem bir iç çekiştir.
Don Kişot karakteri, idealizmin vücut bulmuş hâlidir. Eski şövalye hikâyeleriyle beslenen, dünyayı “düzeltmeye” inanan, adaletsizlik karşısında kılıç çeken bir adamdır. Ancak çevresi bu idealizmi anlamaz; çağ, artık onun çağından çok uzaktadır. Bu yüzden mücadeleleri çoğu zaman bir trajikomediye dönüşür. Ama işte tam da bu nedenle Don Kişot ölümsüzleşir: Çünkü o, hayal ettiği dünya uğruna, var olan dünyaya sırt çevirir.
Sancho Panza ise onun zıddı gibidir: Ayakları yere basan, çıkarlarını düşünen, halktan biri. Ama zamanla bu ikili birbirinden etkilenir; Sancho biraz daha hayal kurmaya başlarken, Don Kişot gerçeği kabullenmeye başlar. Aralarındaki ilişki sadece efendi-uşak değil, akıl ile kalp, zihin ile sezgi arasındaki o kadim çatışmadır. Cervantes bu ikiliyle, insana dair her şeyi sorgulatır: Gerçek nedir? Delilik nedir? Toplum kimi deli ilan eder? Ve neden?
Don Kişot, çağının ötesine geçebilmiş bir metindir. Sadece bir şövalyenin maceralarını anlatmaz; aynı zamanda edebiyatın, hayal gücünün ve bireysel inancın ne kadar güçlü olabileceğini gösterir. Cervantes’in dili yer yer alaycı, yer yer dokunaklıdır. Roman hem bir eğlencedir hem de bir felsefi yolculuk.
Sonunda Don Kişot hastalanır ve “uyanır.” Şövalyelik serüveninin bir rüya olduğunu, her şeyin bir yanılgıdan ibaret olduğunu söyler. Ama belki de bu “uyanış”, asıl düşüştür. Çünkü o noktada okur şunu fark eder: Hayat, Don Kişot’un sandığı kadar güzel değil; ama onun inandığı kadar da değersiz değil.
Don Kişot, bir çağın romanı olmaktan çıkıp insan olmanın romanına dönüşür. Ve sorusu hâlâ canlıdır: Gerçekten kim deli — Don Kişot mu, yoksa onunla alay eden kalabalık mı?
·
615 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.