Bir jeolog, bir bilim insanı olmanın ötesinde Celal Şengör, bu kitapta kamusal aydın kimliğini ortaya koyuyor. Kitap, ismini de aldığı şu cümleyle bir manifesto gibi başlıyor:
“Senin cahilliğin benim yaşamımı etkiliyor. Çünkü demokrasi denen sistemde senin oyunla benim oyum eşit.” (s. 15)
Bu cümle, kitap boyunca tekrar tekrar yankılanan temel bir kaygının ifadesidir: Cehaletin sadece bireysel bir sorun değil, toplumsal yapının bütününü tehdit eden bir sorun olduğu. Şengör’e göre, bilimsel düşünceden uzaklaşmış bir toplum, sadece bilim üretmemekle kalmaz, aynı zamanda kendi içinde yaşanabilir bir düzen de kuramaz.
Kitap boyunca pek çok tarihsel örnek, bilim tarihinden kesit ve özellikle Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte bilgiye bakışın değişimi ele alınıyor. Şengör, aydınlanma tarihini yalnızca Batı’dan ithal bir model olarak değil, insanlığın ortak birikimi olarak görüyor ve bu birikime sırtını dönen toplumların çöküşe mahkûm olduğunu savunuyor:
“Cehalet sadece bir eksiklik değildir; bir saldırganlıktır. Çünkü cahil kişi, bilgisini sorgulayamadığı için, yanlışta ısrar eder.” (s. 59)
Bu yaklaşım, bilginin sadece öğrenilmesi gereken bir şey değil, karakterin ve toplumsal sorumluluğun da bir parçası olduğunu gösteriyor. Şengör’ün bilim tarihine yaptığı göndermeler yalnızca ansiklopedik bilgi aktarmaktan ibaret değil; okuru sorgulamaya, düşünmeye ve pozitif akıl yürütmeye teşvik ediyor.
Kitabın bir diğer çarpıcı yönü, düşünce dünyamıza hâkim olan “otoriteye biat” eğilimine karşı verdiği mücadeledir. Ona göre eleştirel düşünce, yalnızca akademik çevrelerin değil, sokaktaki vatandaşın da ihtiyacıdır. Aksi halde, dogmalara teslim olmuş toplumlar ilerleme yerine gerilemeye mahkûmdur:
“Bize düşünmeyi değil, itaat etmeyi öğrettiler. Oysa bilim, soru sormakla başlar.” (s. 78)
Bu cümle, hem eğitimin niteliğine hem de toplumsal alışkanlıklarımıza yönelik radikal bir sorgulamayı tetikler. Şengör’ün öfkesinin ardında yatan şey, aslında haklı bir hayal kırıklığıdır: İnsan potansiyelinin görmezden gelinmesi, aklın küçümsenmesi ve bilimin ötelenmesi…
Senin Cahilliğin Benim Yaşamımı Etkiliyor, özellikle genç okurlar için bir çağrı metni niteliğindedir. Şengör, yeri geldiğinde sert, yeri geldiğinde mizahi bir dille yazdığı bu kitapla, bilimsel cehaletin toplumlara neye mal olduğunu çarpıcı örneklerle anlatırken, bir yandan da umudu diri tutar. Çünkü ona göre çözüm, hâlâ mümkündür:
“Eğer çocuklarınıza düşünmeyi öğretmezseniz, yarının cehaleti bugünden daha da karanlık olacaktır.”
·
116 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.