HACE mi, HACI mı
Hep söyleriz ama kimdir ,nedir neyin nesidir bu Hace ya da halk arasında yerleşik ismi İle Hacı Bektaş-i Veli..
işte bir tarih derlemesi ;
Doğru olan Namı:
HACE Bektaş-i Veli
"Eline, Beline, Diline Sahip Ol" derken, aslında bizlere ne demek İstemişti?
Halk arasında;
Eline sahip ol...Hırsızlık yapma.
Diline sahip ol...Kötü söz söyleme.
Beline sahip ol...Zina yapma.
Genel anlamda bu şekilde kabullenilmiş ve yaygın olarak kullanılmış bir Hace Bektaş-i Veli sözü bu.
Ancak erçek anlamda, kasıt böyle değildir.
ÖNCELİKLE:
“Hacı” değil, “Hace”
Aslı böyledir ama O'nun söylemlerini ve hayat felsefesini "eline, beline, diline sahip ol" diyerek basite indirgediğimizden ötürü,
hacılıktan, hocalıktan çok daha ciddi ve üstün bir sıfat olan "Hace" sıfatını da "hacı" olarak değiştirmiş, dönüştürmüş bir toplumuz...
Aslında bu söz daha başka bir derinlik içeriyor...
HACE, Anadolu Türkmenlerine o dönem şartlarını göz önüne aldığımızda derin bir mesaj veriyordu. Hace Bektaşi Veli’nin dönemi Anadolu’ nun Moğol istilası ile yanıp kavrulduğu, ihanetin kol gezdiği bir dönemdi.
Konya’daki Selçuklu Sarayı Moğolların kuklası haline gelmişti.
Moğol istilasına direnen, örgütlenen Türkmenler Selçuklu saray yönetiminin Moğol işbirlikçisi yöneticilerinin ihaneti sonucu, devlet eliyle katledilir olmuştu...
Bunun en bilinen örneği Karamanoğlu Mehmet Bey’dir.
Selçuklu sarayının Farsçayı resmi dil yapmasına karşılık; Mehmet Bey' de "Bugünden sonra divanda, dergâhta ve bargâhta, mecliste ve meydanda Türkçeden başka dil kullanılmayacaktır...” fermanını yayınlamıştı.
Aynı zamanda devletin içindeki Moğol işbirlikçileri ile de amansız bir mücadeleye girişmişti ve bunlara karşı mücadele ederken şehit olmuştur.
Diğer isimlerden biri de, “Ahi Evran” dır...Tıpkı Mehmet bey gibi Türk ve Türkmen düşmanı bu şer ittifakıyla mücadele etmiş ve şehit düşmüştür.
İşte, Hace Bektaş Veli’nin bu sözlerinin altında bir Türk Milletinin kavgası, bir milletin mücadelesinin özü yatar...
"Eline sahip çık" ifadesindeki "el", "il" dir. Yani yurt, vatandır...
"ELİNE SAHİP ÇIK" derken.
"İline, vatanına sahip çık demiştir."
“Beline sahip çık" ifadesindeki
"Bel", “toprak" tır.
Toprak Türk milleti için kutsaldır.
"TOPRAK" Vatandır. Vatanına sahip çık demiştir.
"Diline sahip çık" ifadesindeki "dil",
Konuştuğumuz dildir.
Lisanına, güzel Türkçemize sahip çıkın ki Farsçanın resmi dil olması karşısında dilimiz, lisanımız kaybolmasın demiştir.
İşte Hace Bektaş Veli’nin bu sözlerinin anlamını kavrayanlardan biri de; vatanına, toprağına, lisanına sahip çıkmak için 19 mayıs 1919'da Samsun’ a çıkan ve milli mücadeleyi başlatan ulu önder Atatürk’tür.
Amasya, Erzurum ve Sivas kongrelerinde vatanın düşman işgalinden kurtarılması için çalışmaları başlatan ve örgütlenmeyi sağlayan ulu önder,
işte bu sözün manasını kavradığı için Ankara’ya gelişinden önce 22 ve 23 Aralık 1919 tarihlerinde
Hacı Bektaş İlçesine uğramış,
Hace'nin dergâhında 2 gün kalmıştır.
O zaman;
Ahi Evran gibi ol,
"beline" sahip çık...
Karamanoğlu Mehmet Bey gibi ol,
"diline" sahip çık...
Mustafa Kemal ATATÜRK gibi ol, eline/iline/diline, sahip çık...
Ey Türk Milleti;
Eline, beline, diline sahip çık,
Uyuma Türk milleti...
Kaynak:
Osmanlı-Türkçe Sözlük, VIII. Baskı,
Mustafa Nihat Özön,
İnkılap Kitapevi
*Hace*: Efendi, ağa, sahip, öğreten, öğretmen, hoca anlamındadır...