Kendime Ait Odamdan Virginia'ya Bir Teşekkür
En iyi giriş sözü olan kitaplar zaman zaman gündem olur. Kimi Tolstoy'dan Anna Karenina, kimi Dickens’ın İki Şehrin Hikâyesi, kimi de Orhan Pamuk’un Yeni Hayat romanını örnek verir. Ben de o kitabımı buldum ve bu kitabın giriş sözünü hiçbir kitabın giriş sözüne değiştireceğimi sanmıyorum.Virginia Woolf’un Kendine Ait Bir Oda adlı kitabı, bence en iyi giriş sözüyle başlıyor.
“Ama biz senden kadınlar ve kurmaca yazın konusunda konuşmanı istemiştik. Bunun insanın kendine ait bir odası olmasıyla ne ilgisi var, diyebilirsiniz.”
Bu başlangıçi, diğer kitap örneklerindeki gibi çok havalı, çok vurucu gelmeyebilir size. Oysa bütün kitabın anlatmak istediğini içeren ve hatta kadın hakları konusunda anahtar olan bir cümle. Kitaptaki her bilgi, her örnek, kadınların kendine ait bir odasına açılıyor. Virginia Woolf, kendine ait bir odamızın ve yeterince paramızın olması gerektiğini her cümlesinde kanıtlıyor. Bütün kendine ait odalar, bu kitaba ve özellikle bu giriş cümlesine açılıyor.
İnsan, yüzyıl öncesinde yaşamış bu değerli yazarın ileri görüşüne, hatta dehasına hayran kalıyor.
Virginia Woolf, uzun zamandır okumaktan kaçındığım bir yazardı. Hem bunalımlı hayatı hem de intihar ederek yaşamına son vermesi, onu okumaktan kaçınmama neden oluyordu. Nerede karşılaşsam görmemezlikten geliyordum. Nereden bilirdim ki yazdıklarının bana bir şifa ve kelimelerinin zihnimde ışıklar saçacağını…
Bu kitap, zihnimde anlam veremediğim duygu ve düşüncelere şekil kazandırdı. Bazen yazdıklarımın daha çok eril olduğunu fark ederdim. Bazen kadın yazarların yazdıklarını dudağımı bükerek okurdum. Meğerse bu, içimdeki erkek yanımın ağır basmasındanmış. Belki de maruz kaldığım erkek edebiyatı içimde zaten varolan erkek tarafımı güçlendiriyordu. Dudak büktüğüm konu kadın yazarların kadın karakterlerini mükemmel göstermeleriydi. Bu mükemmellik beni gıcık ediyor ve sinir oluyordum. Bu mükemmelliğin cevabını da Kendine Ait Bir Oda’da buldum. Kadınlar olarak o kadar hırpalanmışız ki yüzyıllar boyu, yaralarımızı mükemmelikle örtüyoruz, kim bilir?
Oysa Woolf, bizden kendi sesimizi bulmamızı istiyor. Erkekler gibi düşünmememizi veya gelecek tepkileri düşünerek hareket etmememizi; içimizdeki erkeksi ve kadınsı tarafımızı dengelemeyi... Woolf, radikal bir kadın hakları savunuculuğu yapmıyor. Erkekleri ve onların varlığını yok saymıyor. Onlarla beraber üretken olmaktan bahsediyor. Binlerce yıldır kadınların nasıl göz ardı edilip bilimde, sanatta, siyasette olamadığının altını çiziyor.
Artık bana “İyi bir felsefe, bilim adamı, bir kadın örneği ver! ” diyenlere karşı harika bir cevabım var: Kendine Ait Bir Oda! diye haykıracağım!
Bunun son yıllarda farkına varıyordum ama Woolf gibi derinlemesine ve bilgece ifade edemiyordum. Kendine Ait Bir Oda’yı okuduktan sonra Virginia Woolf’a mektup yazmaya karar verdim:
Sevgili Virginia, Kız Kardeşim,
Senin yaşadığın dönemde, kadınların üniversite bahçesinin çimenlerine basma özgürlüğü, kütüphaneye izinsiz girme özgürlüğü yoktu. Günümüzde bunların çoğu aşıldı, senin ve senin gibiler sayesinde…
Şimdi ise doğrudan yasaklamalar yok! Yok ama cam tavanlar var. Sinsice oynanan oyunlar var. Anlayacağın, aşılması gereken yeni engeller var.
Biliyor musun, günümüzde bir kadın, iyi bir makama getiriliyorsa, bunun arkasında başarısızlığı diğer erkeklerin sahiplenmemesi yatıyor. Eğer başarısız olunursa ki büyük ihtimal, bu başarısızlığı kadına yıkmakla bir taşla iki kuş vuruluyor. Hem başarısızlık kadının üzerine yıkılıyor hem kadının zaten bu işlere uygun olmadığının altı çiziliyor. Ya da aynı mevkideki bir erkek ve bir kadına aynı değer ve maaş verilmiyor. Anlayacağın, her çağda aşılması gereken sorunlar çıkıyor. Kendine ait odalar oluşturulması gerekiyor.
Şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki, senden sonraki yüzyılda çok çok yol katedildi. Bu fitili ateşleyenlerden biri de sendin. Kendine Ait Bir Oda’dan, bütün kendine ait odaları uyandırıp ayaklandırdın. Bütün kendine ait odalara karşı olanları dumura uğrattın.
Düşünüyorum da, acaba bu Kendine Ait Bir Oda isyanı sadece kadınların bir isteği olarak mı kabul edildi? Yoksa konjonktüre mi denk geldi? Yani bu düzen sadece kadınlar kendine ait bir oda istiyor diye mi boyun eğdi? Ben bu kadar iyimser bakamıyorum, sevgili Virginia, kız kardeşim…
Düzen bir taraftan çalışan kadına ihtiyaç duyuyordu. Çalışan kadının da kendine ait bir odası olmalıydı. Nasıl konjonktüre denk geldiyse geldi! Kadınlar için çok iyi oldu sonuçta…
Bir bir, tarihin arka odalarındaki aşağılamalar, zorbalamalar gün yüzüne çıkarılmaya başlandı. Günah çıkarıldı ve kadınsız bir dünyanın olamayacağı gerçeği haykırılmaya başlandı.
Ah Virginia, kız kardeşim, bu dünya her zaman bize muhtaçtı. Farkında değildi, diyemeyeceğim. Dile getirilmiyordu. Geçen yüzyılda bu, dillenmeye ve görülmeye başlandı.
Şimdi, bir görsen Virginia, belki de Ouse Nehri’nden görüyorsundur: Kadınlar artık sadece roman değil, felsefe, tarih, bilim kitapları yazıyorlar. Hatta kadın ozanlar var. Sen hep kendine ait odanda bunun hayalini kuruyordun.
Bütün dünyada ve Türkiye’de de kadın yazarlar son yıllarda çok arttı. Bu artış sadece niceliksel değil, niteliksel de bir artış.
Bunu erkek tarafımla da itiraf etmeliyim: Kadınlar daha iyi yazıyor. Çünkü kadın beyni düz bir yoldan ibaret değil. Binlerce sinapsın geçtiği kompleks bir yapıda olduğu için yazınsal anlatımda başarılı oluyor.
Virginia, sevgili kız kardeşim, sanırım gelecek yüzyılda kadınlar, özellikle yazın hayatında, erkekleri bayağı bir sollayacaklar.
Tamam tamam, bir yarışta değiliz ve kadın-erkek diye bir ayrıma gitmemeliyiz artık. Ama insan, kendi cinsinin tarihteki bu bahtsızlığı karşısında, gelecekteki başarılarını düşündükçe gurur duymuyor değil.
Eminim sen de Ouse Nehri’nde gururla bu tabloyu izliyorsundur.
Ouse Nehri’nde, kendine ait olan odanda umarım huzurlusundur. Hem sağlık sorunlarınla uğraşıp hem de bize böyle yazınlar bıraktığın için ne kadar teşekkür etsek azdır.
Seni, yazdıklarının kelime kelimesini okuyacağım ve kendime ait odamı, kendime ait bir sesle, kendime ait bir zevkle donatacağım. Söz veriyorum…
·
71 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.