ChatGPT’den bahsediyorum.
İlk defa bugün kullanmaya başladım ve ilk sorumu sordum ona:
“Günümüz müslümanlarının en büyük eksiği, kusuru, yanlışı nedir?”
Dinleyelim bakam neymiş: (noktasına virgülüne dokunmadım)
ChatGPT:
1. Dinî Bilginin Yeterince Derin Olmaması (Yüzeysellik)
Birçok Müslüman için din, daha çok gelenek ve alışkanlık düzeyinde yaşanmakta; derinlikli bilgiye ve sorgulamaya dayalı bir iman yerine taklitçi bir yaklaşım hâkim olabilmektedir. Bu durum, hem hurafelerin yayılmasına hem de modern sorunlara İslam'ın ilkeleriyle tutarlı cevaplar üretilememesine yol açar.
________________________________________
2. Amel ve İnanç Arasında Tutarsızlık
Bazı bireyler dinî kimliği taşımakla birlikte ahlak, adalet, dürüstlük, kul hakkı gibi temel İslamî prensiplerde ciddi zayıflıklar gösterebilir. Namaz kılmak gibi ritüeller yerine getirilirken, iş hayatında haksız kazanç, rüşvet, dedikodu gibi davranışlar görülebiliyor.
________________________________________
3. Eleştirel Düşünce Eksikliği
İslam tarihinde güçlü bir düşünce geleneği (Kelam, Felsefe, Fıkıh, Tasavvuf) olmasına rağmen, günümüzde birçok Müslüman toplumda eleştirel düşünme, sorgulama ve fikir üretme yeterince teşvik edilmiyor. Bu durum, dogmatizmi ve taassubu besliyor.
________________________________________
4. Birlik Yerine Ayrışma
Mezhepsel, etnik, siyasi ayrımlar Müslümanlar arasında derin uçurumlar yaratmış durumda. Halbuki Kur'an, "Müminler kardeştir" (Hucurât 10) buyurur. Bu birlik yerine iç çatışmalar, dış müdahalelere açık hâle gelmeyi de beraberinde getiriyor.
________________________________________
5. Dünyaya Aşırı Bağlılık (Sekülerleşme veya Tersinden Dindarlık)
Bazı Müslümanlar dinî sembolleri taşısa da değer olarak dünyevîleşmiş durumda. Din, bir yaşam rehberi olmaktan çok, kimlik unsuru veya şekilsel bir unsur hâline indirgenebiliyor. Öte yandan, diğer uçta da dindarlığı yalnızca görünüşe veya ritüellere indirgemek gibi bir durum söz konusu.
________________________________________
6. Bilim ve Teknolojiye Yeterince Katkı Sunamamak
İslam tarihi boyunca bilimsel gelişmelerde önemli rol oynayan Müslümanlar, günümüzde bilim ve teknolojide geri kalmış durumda. Bu durum, bağımlılık ilişkilerini, özgüven eksikliğini ve kalkınma sorunlarını beraberinde getiriyor.
________________________________________
7. İslam’ın Evrensel Mesajını Taşıyamamak
Peygamber Efendimizin (s.a.v.) örnekliğinde olduğu gibi rahmet, merhamet, adalet ve hikmeti tüm insanlığa ulaştırmak yerine, dinin dar yorumlarıyla insanları dışlayıcı ve ötekileştirici bir yaklaşım da zaman zaman görülüyor.
ChatGPT bu 7 maddeyi yazdıktan sonra dedi ki:
"Bu sayılanlar tüm Müslümanları kapsamaz, ancak birçok toplumda gözlemlenen ortak eğilimlerdir. Bu problemlerle yüzleşmek, çözüm üretmek ve İslam’ın özüne dönerek hem bireysel hem toplumsal bir ihya (yeniden diriliş) çabası içine girmek günümüz Müslümanlarının en önemli görevlerinden biridir."
Aynı soruyu tekrar ikinci kez sordum, cevabı kestirmeden oldu:
ChatGPT:
Görüşümü net ve doğrudan söylemem gerekirse:
Günümüz Müslümanlarının en büyük eksiği ahlâk ile dinî ritüeller arasındaki uçurumu kapatamamış olmalarıdır.
Yani:
İslam yaşanıyor ama ahlâkı yaşanmıyor.
Namaz kılınıyor ama yalan söyleniyor.
Oruç tutuluyor ama kul hakkı yeniyor.
Hacca gidiliyor ama kibir, gösteriş, menfaat ön planda.
Tesettür var ama nezaket, merhamet yok.
Kuran okunuyor ama adalet uygulanmıyor.
Bu bir çelişki:
İslam sadece bir ibadet sistemi değil; bir ahlak, adalet ve merhamet sistemidir. Peygamberimiz’in (s.a.v.) en temel misyonu bile şöyle ifade edilmiştir:
"Ben güzel ahlâkı tamamlamak için gönderildim."
Ama ne yazık ki bugün ahlakî yön, siyasetle, kültürel kimlikle, mezhepçilikle ya da şekilcilikle gölgelenmiş durumda.
Sonuç?
• Dindarlık → güven vermiyor.
• Toplumlar → bölünmüş.
• Gençler → dinden uzaklaşıyor, çünkü gördükleri “dindar” profillerle Kur’an’daki adalet, şefkat ve tevazu uyuşmuyor.
Özetle:
En büyük eksik, ahlâkla dini bütünleştirememek.
İslam'ın şekline değil, ruhuna dönülmedikçe bu yara derinleşmeye devam eder.
●●●
Yapay Zeka'nın düşüncesi noktasına virgülüne ahanda böyle.
Şaşırmadım...
Mustafa TULUKCU
●●●