### Enver Paşa ve Almanlarla Yakınlaşma Sebebi
Enver Paşa’nın Almanlara yanaşmasının temel sebebi, o dönemde Almanya’nın hem ekonomik hem de askerî açıdan güçlü olmasıydı. Buna karşılık, Rusya fakirdi ve Fransız ordusu da asker sayısı bakımından Almanya'dan daha zayıftı. Enver, güçlü bir müttefik arıyordu ve bu kriterlere en uygun ülke Almanya’ydı.
---
### Liberal Ekonomi ve Çok Uluslu Devletlerdeki Sorunlar
Sanayi Devrimi sonrasında İngiltere’nin öncülüğünü yaptığı küreselleşme ve liberal ekonomi, zamanla birçok Avrupa devleti tarafından benimsendi.
* 1860’larda İtalya ve Almanya’da yapılan anayasa değişiklikleri,
* 1876’da Osmanlı'da ilan edilen Kanun-i Esasi,
* ve Rus Çarı III. Aleksandr’ın liberal ekonomi denemesi, bu sürecin göstergesidir.
Ancak Osmanlı ve Rusya gibi çok uluslu imparatorluklarda durum biraz daha karışıktı. Bu ülkelerde liberalizm, siyasi olarak birliğe zarar verebilir, ayrılıkçı hareketleri tetikleyebilirdi. Bu nedenle liberal düşünce daha çok ekonomi merkezli düşünülüyordu.
Örnek:
* Düyûn-u Umûmiye, Osmanlı'nın borçlarını yarı yarıya azalttı,
* Ancak aynı zamanda ülkeye yabancı sermayenin girmesinin de önünü açtı.
* II. Abdülhamid, bu dönemde sabit kur politikasıyla ekonomiyi dengelemeye çalıştı.
---
### Troçki, Stalin ve Kızıl Ordu’nun Kuruluşu
Kızıl Ordu’yu kuran Troçki, Lenin’in 1924’te ölmesinden sonra Stalin’le karşı karşıya geldi.
* Stalin, daha çok kırsal kökenli, yoksul halkı temsil ediyordu.
* Troçki ise kozmopolit, entelektüel kesimin desteğine sahipti.
Bu iki farklı sosyal tabanın çatışması, SSCB içinde uzun süreli bir güç mücadelesine yol açtı.
---
### Türkiye-Sovyet İlişkileri ve Kazan-Kazan Stratejisi
1920 yılında Ali Fuat Cebesoy ve Çiçerin, ortak çıkarlar doğrultusunda bir anlaşma imzaladılar:
* Kars Türkiye’ye bırakıldı.
* Azerbaycan'a dokunulmadı.
* Karşılığında Sovyetler Türkiye’ye silah ve altın gönderdi.
SSCB ile ilişkileri zedelememek için:
* Kafkas yazarlarının kitapları toplatıldı,
* Zeki Velidi Togan gibi Türkologlar tutuklandı.
* Karşılıklı kazan-kazan ilişkisi kurulmaya çalışıldı.
Bu bağlamda:
* Halkevleri kuruldu,
* SSCB faizsiz kredi verdi.
* Türkiye, 1929 Ekonomik Buhranı'ndan etkilenmemek için 1932’de 5 yıllık kalkınma planı uygulamaya başladı.
Ayrıca, paravan bir komünist parti kuruldu. Celal Bayar bu partinin genel sekreteriydi (ki bu, biraz da ironikti).
---
### Adolf Hitler’in Mussolini’den Etkilenmesi
Adolf Hitler ve Benito Mussolini, benzer sosyal kökenlere sahipti:
* Fakir, taşralı ve alt sınıftan gelen insanlar.
Hitler, Mussolini’yi (Duce) kendine örnek aldı.
* 1922’de Kara Gömlekliler yürüyüşünden sonra, İtalya Kralı Mussolini’yi başbakan ilan etti.
* 1938’e kadar İtalya büyük bir ekonomik kalkınma yaşadı.
* Faşist Konsey, zamanla parlamentoyu da kapattı ve tek parti rejimi başladı.
Almanya’da benzer bir figür bulunmadığı için, Hitler faşist sistemde örnek olarak Duce'yi seçti.
* 1933’te şansölye olduğunda kendine “Führer” (lider) unvanını verdi.
* “Kara gömlek” yerine, Adana’da konuşlanmış ve Filistin’de savaşmış Alman askerlerinin giydiği kahverengi gömlekleri tercih etti.
Not: Anschluss (Avusturya’nın Almanya’ya katılması) sürecinde, İtalya’nın verdiği destek Hitlerin gözünde unutulmaz bir iyilik olarak kaldı.
---
### Almanya – İngiltere İlişkileri ve Savaşın Patlaması
Almanya ve İngiltere arasında hanedan kökeni açısından bazı benzerlikler vardı.
* Her iki ülke de Protestan geçmişe sahipti.
* Hatta Kraliçe Elizabeth, Alman Kayzeri’nin elinde ölmüştü.
Ancak, 1880'lerden itibaren Alfred von Tirpitz’in donanma geliştirme politikası, İngiltere'yi rahatsız etmeye başladı.
* Almanya’nın donanma gücü arttıkça, İngiltere’nin kıta Avrupası’ndaki güvenliği tehdit altına girdi.
* Belçika, İngiltere için Avrupa’ya açılan kapıydı. Almanlar Belçika’ya girince savaş kaçınılmaz hale geldi.
İttifaklar:
* Fransa önce Rusya, sonra İngiltere ile ittifak kurdu.
* Ancak İngiltere Başbakanı Lloyd George, Almanya'nın Belçika’dan çekilmesi karşılığında doğudaki hâkimiyetinin tanınması teklifini reddetti.
·
49 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.