Kitap 1941 yılında yazılmış. Yani soğuk savaş kavramı henüz hayatımıza girmeden önce. Kitabın yazarı 1900 doğumlu ve faşizmin ciddi bir düşmanı. Hayatı boyunca faşist yönetimleri eleştirmiş. Nazi Almanya'sinda ve Sovyet Rusya'da gözlemlerde bulunmuş. İşte bu kitap bu gözlemlerin neticesi diyebiliriz.
Benzerleri gibi herkesin hayatından memnun olduğu bir dünya ile başlıyoruz. Devletin her şeyin sahibi olduğu bir dünya var. Her şey derken çocukların ve eşlerin bile sahibi devlet. Herkesin yükümlü olduğu tek kişi devlet. Devlet dışında kimseye sadakat beklenmiyor. Hatta özellikle devlet dışında hiçbir şeye bağlılık gösterilmemesi bekleniyor. Herkesin tek tip giyindigi, farklı durumlar için farklı kıyafetler var ama herkes için aynı. Rütbeler bile fazlaca değişiklik yapacak şekilde gösterilmiyor. Üstün olan tek şey devlet. Herkes görece eşit derecede.
İşte tam bu noktada insanlara gerçeği söyleten bir ilaç bulunmasiyla baş karakterimizin insanı ve şahsi hayatı ile ilgili suphelerinin okuyoruz. Bunun önemi şu aslında insanı supheler, soru işaretleri zayıflık olarak görülüyor. Eşim beni seviyor mu diye düşünmek zayıflık.
Deneyler kapsamında gerçek düşüncelerini duydukları insnlarla birlikte ilacın mucidinin fikirlerinin degistigini, güven kavramının insan hayatındaki önemini görüyoruz. Baskıcı, tek tipci devletin aynı zamada korlestiren bir yapı olduğunu görüyoruz.
Benim açımdan en vurucu kısmı birey olmadan devletin, devlet olmadan bireyin tam bir bütünlük içinde var olamaması. Devletsiz bir toplum olmayacağı gibi toplum olmadan devlet olamıyor.
Kitap özellikle büyük baskı ve kontrol ve hatta manipülasyon altında olan insanların günün sonunda iç dünyalarına yönelmeleri, mutsuzlukla karşılaşınca bir şeylerin yanlış olduğunu fark etmeleri üzerine kurulmuş.
Başka distopyalarda da görülen bir eksik var, bir yanlış var duygusu bireyi ona çizilen ve aslında uymaktan mutlu olduğu sınırdan çıkartıyor. Daha yüksek puan almamasinin sebebi finale gelindiğinde yazarın sürekli parmak sallayarak öğretmenlik yapmaya başlaması. Onun dışında bir solukta okunan çok güzel bir kitapti.