Bu kitap Gazzali’nin İhya adlı eserinden alınmış müstakil bir bölümün tercümesini içermektedir. Ayrıca Gazzali’nin İhyau Ulumi’d-Din eserini de toplu bir şekilde okumakta fayda olacağını düşünüyor ve bundan sonra bu doğrultuda çalışmalara yöneliyoruz. Bu eserde açıklanan ve tanımlanan iki şehvet, mide ve cinselliktir. İnsanoğlunun özelliklerine bakıldığında bu iki şehvete düşmeye pek meyilli olduğu görülebilmektedir. Bu arzulara karşı çıkmak sağlam bir irade gerektirmektedir.
Gazzali’nin bu kitabı yaklaşık bin yıl (1095-1105) önce yazdığı düşünüldüğünde öne çıkan bazı noktalar olmaktadır. Gıda bolluğunun ve çeşitliliği ile cinsel uyaranların o zamandan bu yana geçirdiği değişim öne çıkan noktalardan bir tanesidir. Bunca insan arzularından bu ikisini öne çıkarmak ve bunların dizginlenmesini öğütlemek insanın fıtratını iyi bilmek anlamına gelmektedir. Bin sonra da insanları tehlikeye götürebilecek şehvetlerin başında bu ikisi gelmektedir. Sadece dini bir insiyakla değil dünyevi yaşamın kalitesi bakımından da aynısı geçerlidir. Bu iki arzu birbirini tetiklediği için birini kesmek diğerinin de kesilmesine vesile olur. Önce mide şehvetini kesttikten sonra cinsellik şehvetine yönelik de bir istek kalmaz.
Dikkatimizi çeken nokta hadislerde ve o dönemlerde yaşamış ilim sahibi insanların genellikle açlığı övmeleridir. Kitapta geçen menkıbelerde ve verilen diğer bazı örneklerde açlığa karşı koyan kişilerin bunu nasıl yaptığı ve bunu yapmalarındaki sebepleri anlatmaktadır. Bundan sonra, mide üzerine anlatılan şehvetlerin cinselliği tetiklediği düşünülürse sadece yeme şehveti üzerinden gidilecektir. Zor durumda insanın yaşamını devam ettirebilmesi için yemek şart ama cinsellik olmadığı için önde gelmesi muhtemeldir. Açlığı övmeleri yanında açlıktan dolayı insanın kendi vucuduna zarar vermemesi gerektiğini de ekler. Daha önceki kitabın izahatında da söylenmişti, bunlar bizzati kötü olmamakla beraber kullanım amacı, miktarı, yönelimi ve sonuçları itibariyle amacının dışına çıkma oranı yüksektir.
Kitabı bitirdikten sonra aklımıza gelen konulardan biri de söylenenlerin bugünkü toplumda araştırılması veya araştırma sonuçlarının değerlendirilmesi olmuştu. Hadis olan (1/3 su, yemek ve hava) ve kitapta da geçen midenin ne kadarının doldurulması ve insan davranışlarına etkisi incelenebilir. Yemek yedikten sonra insanın gerçekten cinselliğe teşvik eden bir dürtünün varlığını bulma ve psikolojisini saptama gibi meselelerle okunabilir. Bu araştırma zaman istediği için şu an girmedik ama yapılmışsa da hemen okuyacağız.
Tok olunca insanın üzerine yüklenen bir kibrin varlığına kimse itiraz edemez diye düşünüyoruz. İnsanoğlu o saate kendinden pek çok şeyi uzak görür, kendisine bir şeyin ilişemeyeceğini düşünür. Zannımızca açlığın öne çıkması bu kibrin oluşmasını engelleme ve kendi acziyetini hatırlatma çabasıdır. İsmet Özel’in “Maskeli Şaki İçimizdedir” başlıklı yazısında geçen bir kısım bize bu konuyu hatırlattı. Özel yazısında, su içmeye ve ekmek yemeye başladığımızda besmele getirmemizin sebebi Allah’ın düzenine bir muhalefetimizin olmadığı sadece beslenmek niyetinde olduğumuzu söyler. Başlangıçta ve devamında insanın kendi nefsi ile başbaşa kalma riskinden dolayı sürekli olarak hatırda tutmamız gereken bir nüanstır. Bu tür arzulara erişemediğimizden eylemde bulunamadığımız değil, fırsat olduğu halde yapmadığımız zaman bir yol katetmiş olacağız. Ama başarılması zor olan bu yola geldik diye de mücadelenin biteceği zannına kapılmamalıyız. Çünkü yolun bittiği nokta ömrün bittiği nokta olacaktır. Bu yeme, içme, üreme gibi eylemleri niye yaptığımız üzerine düşündüğümüzde üzerimize artık kaldırıp atamayacağımız bir gömlek giymiş oluruz. O günden sonra haberdar olduğumuz “İçimizdeki Maskeli Şaki” ile mücadele etmeye mecbur olacağız.
·
129 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.