IV. HENRI
(Tiyatro Oyunu)
LUIGI PIRANDELLO
1867-1936 arasında yaşamış, 1934 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi İtalyan yazar Luigi Pirandello tarafından yazılmış, daha çok komediye yakın, çok güzel bir tiyatro oyunu.
Oyunun ismi tarihi olsa da aslında teması tarihsel değildir.
Bir karnaval sırasında attan düşerek dengesini yitiren zengin bir soylunun o olaydan sonra kendini Alman Kralı 4.Henri olarak sanması vakasından ilham alan Pirandello, yazdığı bu oyunda 4.Henri’yi canlandıracak olan aktör ile temayı malzeme olarak kullanır.
4.Henri’nin rolünü oynayacak aktör, oyuna hazırlık çalışmaları sırasında bir kaza geçirerek başını bir yere çarpar. Kendine geldiğinde 4.Henri olduğu sanrısına kapılır.
Oyundaki diğer aktör ve aktristler, aktörlerden biri olan doktorun tavsiyesiyle, işi bozuntuya vermeden rollerine devam ederler. Aslında kendini 4.Henri sanan oyuncu bir süre sonra kendine gelmiştir, her şeyin farkındadır ama bu sefer büründüğü karakteri terk etmek istemez ve onların durumu anlamasına fırsat vermeden rolünü bilinçli olarak oynamaya devam eder.
3 perdelik oyunun sonunda kral rolüne kendini kaptırmış olan oyuncu çektiği kılıç ile bir oyuncuyu da yaralar.
Bazen ne olmak istediğimiz kadar ne olabileceğimiz de önemli olmaktadır. Ne olduğumuzu ancak biz tam olarak bilebiliriz. Dış dünyaya kendimizi nasıl yansıtacağımız ise bizim elimizdedir.
Elimizde birbirine uygun olarak ayarlamamız gereken iki mask vardır. İç dünyamızı temsil eden hakiki mask ile dış dünyadaki algıların oluşumuna etki eden sosyal hayattaki mask. Eğer bu iki mask arasında bir uyum varsa hiç bir sorun yoktur. Aradaki uyumsuzluk bize huzursuzluk, mutsuzluk olarak yansıyacaktır. Kaldıramayacağımız dış mask takmamalıyız. Bu inandırıcılığımızı ve samimiyetimizi yitirmemize sebep olur. Yapay bir koruma sağlar. Bu koruma durumunu ciddiye alıp iç mask haline getirirsek psikiyatrik vaka haline dönüşme riskimiz ortaya çıkar. Toplumda bu tür sahte dış maskları içselleştirmeye çalışan patolojik vaka insanlarla çokça karşılaşıyoruz. Bundan kurtulmak gerekir.
IV. Henri,
'Herkes dıştan maskını istedği gibi takar, ancak altındaki mask, çoğu zaman dıştakine uymaz' diyen Pirandello'nun 'mask-yüz' ikiliğini en iyi örneklendiren oyundur.
Okunacak güzel bir oyun.