ZAMAN ÜZERİNE
(Felsefi Soruşturma)
Prof. Dr. Milay Köktürk
1961 Zonguldak doğumlu Felsefe profesörü Prof. Dr. Milay Köktürk tarafından felsefenin en temel ve başat sorunsalı olan “Zaman” üzerine kaleme alınmış çok değerli bir soruşturma kitabı.
Kitabın başından sonuna kadar yoğunlaşılan temel kavram olarak “Zaman”ın felsefe alanında antik Yunan’dan yani Sokrates’den başlayarak Parmenides, Herakleitos, Agustinus, Platon, Kant, Aristoteles,Heidegger, Bergaon, Einstein, Newton’a kadar ileri sürülen temel tespit ve tezler masaya yatırılarak kritiği yapılıyor.
Kitabın genelinde dile getirilen temel tezlere baktığımızda şunları söyleyebiliriz:
Yaşantımızda, yaşam formumuzda, insan olarak yaşam formumuz diğer canlı varlıklardan ayrışır.
Yaşam formumuzda her şey Zaman ve Uzay ya da mekan kavramları ile beraber ancak düşünülebilir.
Tüm tasarımlarımız ancak bu iki yapı taşı ile beraber somutlaşabilir.
Duygu ve düşüncelerimizi ancak zaman ve mekan aracılığı ile dile getirebiliyoruz. İnsan dil ile ancak duygu ve düşüncelerini dile getirebiliyor.
Dilde ama bütün dillerde yargıda bulunabilmenin temel olanağı ancak zaman ve mekan kipleri ile mümkün olabilmektedir.
Duygu ve düşüncelerimizden zamanı ve mekanı çıkardığımızda geriye bir şey kalamamaktadır.
Dilin içinde de bu böyledir.
Eğer temel yargı cümlelerimizde zaman ve mekan eklerini kaldırırsak yargıda bulunma imkanı kalmaz.
Mekanın gerçekliğinde kuşku yoktur ancak zaman için aynı şeyi söyleme imkanı yoktur. Zamanın temelde varlığı ile ilgili çok geçerli olabilecek şüpheler oluşmaktadır.
Bazen zaman, bazen süre, bazen vakit olarak adlandırdığımız bu mevhumun varlığı konusu şimdiye kadar bir kesinlik kazanmadı.
Zamanın var olup olmadığı konusu esasen sadece felsefenin konusu olup bilimsel olarak varlığı ileri sürülemez bir şeydir.
Peki zaman ile ilgili olarak saatler, takvimler neyi ölçüyor?
Esasen bir varlık olarak varlığı kesin olmayan zaman ile ilgili temelde sadece varlığın, devinden varlığın devingenliğinin kesitleri arasındaki boşlukları ölçmüş oluyoruz.
Dışsal veya varlığı olan bir şeyi ölçmüş olmuyoruz; tabiri yerindeyse attığımız adımlar arasındaki boşlukları standart hale getirip not ediyoruz ve aldığımız bu notu da zaman olarak, süre olarak, vakit olarak adlandırıyoruz.
Zamanın varlığı kesin değilken zamanın varlığını temel bir olgu olarak ele alıp geçmiş-şimdi-gelecek vs diye ayırmak ise tamamen geçersiz hale gelir.
İnsan düşünce formu sınırlı ve belirlenmiş bir forma sahip olup zamanı ve mekanı aşamayacak bir yapıya sahip olduğundan zamanın ve mekanın dışında bir şey de söylenemeyeceği ortadayken zaman ve mekanın dışında bir şeyi düşünmek geçersiz hale geleceğinden teolojik açıdan da temel sorunsalların(Tanrı gibi) tartışılmasını beraberinde getiriyor.
Felsefeye ve felsefenin temel sorunsalı olan zaman ile ilgili okuma yapmak için okunmasında fayda var.
Ufuk açıcı bir kitap olduğunu söyleyebilirim.
·
80 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.