Matematiğin Netliğinden Hayatın Belirsizliğine1000Kitap
Matt Haig’in Hayat İmkânsız adlı romanı, onun okuduğum ikinci kitabı. İlk tanışmamız Gece Yarısı Kütüphanesi ile olmuştu. O kitapta da, bu kitapta da beni yakalayan şey sadece karakterler ya da olay örgüsü değil; gerçeğin sınırında kurduğu o ince, neredeyse görünmez ama derinlikli kurgu. Haig, gerçekle hayalin tam arasına, neyin mümkün neyin imkânsız olduğu sorusunun gri noktasına bir dünya kuruyor ve ben o dünyaya kendimi bırakmayı seviyorum.
Hayat İmkansız’ın kahramanı Grace, 72 yaşında bir emekli matematik öğretmeni. Bu tesadüf değilmiş gibi hissettirdi bana, çünkü ben de matematik öğretmeniyim. Belki de bu yüzden Grace’in hikâyesi beni sadece duygusal olarak değil, düşünsel olarak da çok etkiledi. Onun sayıların düzeniyle, hayatın kaosu arasında sıkışmış hali, bana çok tanıdık geldi. Matematiğin netliğine, kurallarına alışkın bir zihin, bazen hayattaki belirsizliklerle nasıl baş edeceğini bilemiyor. Grace’in başına gelen tam olarak buydu.
Haig’in bu romanda Hilbert’ten bahsetmesi beni ayrı bir yerden yakaladı. Gece Yarısı Kütüphanesi’ni okurken de aklımda Hilbert vardı, onun sonsuzluk anlayışı, matematiğin sınırları ve bilinemez olanla kurduğu ilişki… Haig’in kitaplarında bunları sezmek bana çok iyi geliyor. Sanki edebiyatla matematik arasında incecik bir köprü kuruyor. Sayıların diliyle hayatın dili aynı cümlede buluşuyor. O cümleleri yakaladığımda, yalnız olmadığımı hissediyorum.
Grace yıllardır geçmişte takılı kalmış, eşini kaybetmiş, oğluyla yaşadığı büyük bir acının izini silememiş. Hayat, onu içine alıp çalkalamış ama bir kıyıya vurmamış; sadece bırakıvermiş, öylece. Sonra bir gün, çok eskilerden bir dostunun ona bıraktığı mirasla rotası değişiyor. Ibiza’daki bir ev… Ve tek yön bir bilet.
Grace’in adaya gelişi, sadece bir mekân değişikliği değil. Kendine uzunca bir süredir söylemediği, belki de hiç bilmediği bir sorunun peşinden gitmesi: “Hayat hâlâ mümkün mü?”
Ibiza… Benim için bugüne kadar sadece bir tatil cenneti olarak vardı kafamda ama kitapla birlikte bambaşka bir şekle büründü. Ada sanki bir karakter gibi, Grace’i hem sarıyor hem sarsıyor. Ona yeniden bakmayı, hissetmeyi, sorgulamayı ve nihayetinde affetmeyi öğretiyor. Hem başkalarını hem de kendini.
Kitapta Grace’in geçmişiyle, kayıplarıyla, suçluluklarıyla yüzleşmesi… ama bunu doğrudan anlatmak yerine metaforlarla yapması… İşte orası beni en çok etkileyen taraf. Ibiza’daki ada sadece bir mekân değil, Grace’in iç dünyasının bir yansıması gibi. Denizle temas ettiğinde kazandığı zihinsel güçler, bana hep şu soruyu düşündürdü: “Ya hayatın bazı sırları, sadece mantığı biraz gevşettiğimizde açılıyorsa?”
Kitabın dili yalın ama sarsıcı. Grace’in bir öğrencisine yazdığı mektup şeklinde ilerlemesi, anlatıyı içten kılıyor. Bazen Grace konuşmuyor gibi hissettim, sanki ben kendi kendime sesli düşünüyordum. Onun gibi yaşlı, onun gibi kırık, ama hâlâ düşünebilen, hâlâ sorabilen biri gibi…
Hayatın bir noktasında “Artık çok geç” demiş herkes için bir karşılık var bu romanda. Haig’in kurgusu sadece hikâye anlatmıyor; aynı zamanda okura bir kapı aralıyor. “Geç olduğunu düşündüğün yer, belki de başlangıcın kendisidir,” diyor sanki.
Ben bu kitabı kapattığımda elimde tek bir his kaldı: Hayat, belirsizliğine rağmen hâlâ ihtimallerle dolu. Belki bazı denklemler çözümsüz gibi görünür ama bazen sadece bilinmeyeni yeniden tanımlamak gerekir. Matt Haig bana bunu edebiyatla öğretiyor. Ve bu, hem bir öğretmen hem de bir insan olarak beni çok derinden etkiliyor.
·
52 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.