cengiz aytmatov'un 2025 yılında okuduğum on birinci eseri.
ülkemizde genellikle 80-120 sayfa aralığında yayımlanan ve birden çok yayınevi tarafından basılan bu eseri, ben refik özdek çevirisinden okudum.
aytmatov'un dili ve refik özdek'in çevirisi, yazarın diğer eserlerinde olduğu gibi yine sade, net ve anlaşılırdı.
eser, aralarında yaklaşık 700 yıl bulunan iki hikâye üzerinden, totaliter ve baskıcı rejimler karşısında sevginin ne denli büyük zorluklarla karşılaştığını ortaya koyan bir tez niteliğindedir.
benim okuduğum baskıda, aynı temayı işleyen iki hikâye bulunuyor. bunlardan ilki, kitaba da adını veren "cengiz han'a küsen bulut"; diğeri ise abutalip kuttabayev'in 1953 yılında geçen trajik hikâyesidir.
bu kitap, aytmatov'un sovyet yönetimine ve kgb'ye yönelik en sert eleştirilerini içerir. bu durumun kişisel bir boyutu da vardır; zira babası törekul aytmatov, 1937 yılında stalin'in siyasi cinayetlerine kurban gidenlerden biridir.
--- spoiler ---
cengiz han'a küsen bulut" hikâyesi, tarihin en kudretli hükümdarlarından birinin gölgesinde, insanlığın en temel ve saf duygularının trajik mücadelesini anlatır. ilk olarak yazarın "gün olur asra bedel" romanı içinde bir efsane olarak yer alan bu hikâye, sovyet döneminde yaşamış aytmatov'un, bireyi ve insani değerleri ezen totaliter sistemlere yönelik derinlikli eleştirisini sunar.
bir yanda, dünyayı titreten iradesiyle ve imparatorluğunun geleceğiyle meşgul olan, mutlak gücün ve tavizsiz yasanın temsilcisi cengiz han yer alır. onun karşısında ise savaşın ve yıkımın ortasında filizlenen saf aşkı, hayatın devamlılığını ve en temel insani arzuları simgeleyen genç çift erdene ve doğlang bulunur.
hikâyenin temel çatışması, cengiz han'ın büyük bir sefer sırasında ordusunun odağını korumak için çıkardığı acımasız bir yasayla başlar: sefer bitene dek hiçbir kadın hamile kalmayacaktır. ancak hayat, yasaları dinlemez. genç çiftin bu yasağı çiğnemesiyle, devletin demir iradesi ile bireyin en doğal hakkı arasında kaçınılmaz bir trajediye doğru sürüklenilir.
diğer hikâyede ise kgb ve yozlaşmış sovyet bürokrasisine yönelik keskin eleştiriler yer alır. sovyet sistemini savcı tansıkbayev temsil ederken, insan onurunu ve sevgiyi ise abutalip kuttabayev ve zarife'nin hikâyesinde görürüz.
bu hikâye, sadece sovyet bürokrasisinde mevki sahibi olabilmek için yozlaşan idarecilerin, ikinci dünya savaşı'nda savaşmış bir vatanseveri dahi nasıl kolayca harcayabildiğini ve bunun yol açtığı trajik sonuçları gözler önüne serer.
* 1. konu ve içerik: 8/10
* 2. yazım tarzı ve dil: 8/10
* 3. karakterler: 8/10
* 4. yapı ve kurgu: 8/10
--- spoiler ---
·
36 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.