Harika bir kitap, harika bir sanatçı Duchamp !
Gerçi sanatçı olarak anılmak istemezdi. Duchamp 1. Dünya Savaşından sonra Dada akımının etkisiyle geleneksel sanat anlayışını reddetmiştir ve Çeşme, Bisiklet Tekerliği gibi hazır nesnelerle yaptığı eserlerle veya L.H.O.O.Q gibi Mona Lisa'ya bıyık çizerek yaptığı eserle geleneksel sanat anlayışına ve sanatçı tanımlarına ironi ve alayla karşılık vermiştir. Radikal bir "tembel eylem" cidir. Yazar Lazzarato Duchamp'ın "tembel eylem"ini Lafargue'ın "Tembellik Hakkı" eseriyle de desteklemiştir.
"Amaçlanan çalışma özgürlüğü müdür yoksa çalışarak özgürlüğe kavuşmak mıdır ? "
Tembellikle birlikte kimlikleri tahrip etmektedir.
" üretici kimiliğini tahrip etmekle kalmaz, cinsel kimlikleri de fesheder. Netice itibariyle bizzat modernliğin antropolojisi- özne ve birey "erkek" "erkeğin" özgürlüğü ve evrenselliği- sorgulanır."
Aklıma Zeynep Sayın'ın "Ölüm Terbiyesi" kitabındaki bu cümle geldi, " Hiçbir kusur, mülkiyetçilik kadar kötü değildir ve bu mülke en başta kişinin kendi başı ve kimliği dahildir."
Daha önce Marx'ın damadı olan Lafargue'ın
" Tembellik Hakkı" kitabını okumuştum. Sanayi ile birlikte makineleşme artıkça insanların çalışma sürelerinin kısalacağı yerde uzuyor olmasına dikkat çekiyordu. Daha çok işçi sınıfının köleleştirilmesi üzerine tembellikle karşı geliyordu. Marcel Duchamp ve İşin Reddi kitabında ise yazar Duchamp'ın sanatçının çalışmasını, sanata yüklenen özgünlük dayatmasını ve sanat piyasa ilişkisini sorguluyor.
Sanat ve sanatçı tanımlarına farklı bir bakış getirirken kapitalist toplumun üç sacayağına meydan okuyor: mübadele, mülkiyet, emek.
Sanatı estetik bir algılayış olarak değil bir oluş olarak ele alıyor. Çünkü estetik algılayış beğeniler, alışkanlıklar, sabitlenmiş formlar sonucunda oluşmuş olabilir.
" Ateş " kati olarak tesis edilen metafizik atalete karşı nevi şahsına münhasır bir itirazı" temsil eder. Tek kalemde sabitleştirilmiş formun kısıtlamalarının reddedilmesi ve Einstein'ın "plazmasite" dediği, yani dinamik biçimde her forma girme yeteneği olan kemikleşmekten muaf olma hali, Duchamp'ın düşüncesiyle birebir örtüşür.
Duchamp'ın hazır nesneleri sanat eserinin orijinalliğini ve sanatçının el emeğini sorgular. Herhangi bir nesne sanat olabilir. " hazır nesne bir tembel tekniğidir." Duchamp'ın tembelliği edilgenlik değil bilinçli bir reddediştir. Duchamp
sanatçının kapitalist sistemin çalışmak, mülkiyet gibi kutsallarına kendini kaptırıp üretime geçmesine, piyasa için eser yaratmasına karşıdır.
" sırf yaşamak için hâlâ çalışmak zorunda olmamız utanç verici ... Var olmak için çalışmak zorunda olmamız; bu gerçekten de utanç verici."
·
104 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.