DAR KAPI
Roman; Andre Gide (Fransız yazar.1869-1951); Varlık Yayınları; Türkçemize Çeviren: Burhan Toprak, Kasım 1957; 152 Sayfa (8)(05.03.2017)
Devrettim Andre Gide'in DAR KAPI adlı bu romanını.
“Dar kapıdan girmeye çabalayınız. Çünkü kişiyi yıkıma götüren kapı geniştir; yolu mahva götürür. Bu kapıdan girenler çoktur. Yaşama götüren kapı ise dar, yolu çetindir. Bu yolu bulanlar çok azdır.” (İncil’den)
Romanın erkek kahramanı Jerom kilisede vaaz dinlemiş ve Papazın İncil'den naklettiği bu sözlerden etkilenmiştir. Dayısının iki kızından büyük olan Alissa'ya âşıktır Jerome. Bu vaazı dinledikten sonra Alissa'dan hemen uzaklaşmakla ona daha layık olacağını sanır.
Alissa'nın hemen hemen Jerom ile akran Jülyet adında bir de kız kardeşi vardır. Romanı okumak niyetinde olanlar buradan sonrasını okumayabilirler. Jerom ile Alissa'nın aşkı alenen ortadadır artık. O sıralarda Jülyet'e kısmet çıkar. Jerom'un baldız gözüyle baktığı Jülyet ile evlenmek isteyen adam hiçbirinin tanımadığı bir bağcıdır. Bağcı Jülyet'i isteyince, aslında Jülyet'in Jerom'u sevdiği ortaya çıkar...
Ortalık karışır ossaat (Işıklar içerisinde uyu Sevgili Atilla Tokatlı Ağabey.). Alissa aslında Jerom'den iki yaş büyüktür. Kız kardeşinin 'Bağcı Damat Adayı'nı sevmediğini haykırır Alissa. Evlenmelerine karşı çıkar. Kendi aşkını feda edip kardeşi Jülyet ile Jerom'un yakınlaşmalarını sağlamak ister... Jülyet ise bu gelişmelerden rahatsız olduğundan mıdır nedir kendisini isteyen Bağcı ile evlenir. İlişkilerine bir süre ara veren Alissa ile Jerom'un araları açılır gibi olsa da birbirlerini çok sevmeye devam ederler; bunu bir okur olarak Alissa'nın Jerom'e yazdığı mektuplardan ve tuttuğu günlüklerden anlamıştım ben. Gide acayip bir yol tutmuş bu aşkı anlatıyorken. Jerom tutuk davranıyor Alissa'ya karşı. Alissa ise aklını Allah aşkı ile bozmuş. Gerçek aşka ulaşacak fakat Jerom'un aşkını yadsıyacaktır sürekli.
Aslına bakarsanız Jerom'un Alissa karşısındaki tutukluluğu bu ilişkiyi hepten çıkmaza sürükler. Yazarımız aynı zamanda Jerom rolünde olduğundan bu beceriksizliğini kabule yanaşmaz! İlginç bir kurguya sahipti Dar Kapı başlıklı bu roman. Sonunda Alissa gerçekte aşkına bedensel bir temas, bir karşılık bulamadığı için hastalanır. Gide bu gerçeği gizler sürekli. Bir yazarın, kendisini anlattığı fakat iki âşığın bir araya gelememesindeki kabahatin kendisinde olmadığını bile ima etmediği bir kurgu bu. Sanki Alissa kaçıyormuş gibidir sürekli!.. Pek ilginç!
Pazar,5 Mart 2017
Hamiş: Sabah Türk Dili Kurumunun İMLÂ KILAVUZU (1988 basısı) başlıklı kitabı geçti elime; öylesine bir yerinden açmış okuyordum. 36'ıncı sayfasındaki Tırnak İşareti maddesi altında şunlar yazılı idi:
Bu günün gençleri 'Dar Kapı'yı okumalıdırlar. (Ahmet Hamdi Tanpınar)
Tanpınar'ın bu önerisiyle kitabın yıllardır kitaplarımın arasında duruyor olduğunu hatırladım!.. Kim bilir bu öneriyi okumasaydım DAR KAPI başlıklı bu romanı ne vakit okuyacaktım?!..