Aydınlanma Çağı Alejo Carpentier
Bu kitabı okurken hissettiğim en belirgin şey, tarihin sadece Avrupa merkezli anlatılamayacağını, aynı dönemde dünyanın farklı yerlerinde çok daha farklı, çok daha çetin mücadelelerin yaşandığını görmek oldu. Carpentier’in romanı tam da bunu yapıyor: Fransız Devrimi’nin “özgürlük, eşitlik, kardeşlik” söylemlerini alıp Karayipler’e, Latin Amerika’ya taşıyor ve bu ideallerin sömürgelerde nasıl dönüştüğünü gösteriyor.
Hikâyeyi Victor, Sofía ve Esteban üzerinden takip ediyoruz. Üçü de adeta Aydınlanma’nın farklı yüzlerini temsil ediyor:
Esteban: İdealist, hayallerinin peşinden koşan ama gerçekle yüzleşince sarsılan.
Sofía: Sessizliğiyle insani değerleri koruyan, gözlemci, vicdanı temsil eden taraf.
Victor Hugues: Tarihten bire bir alınmış, gerçek bir figür. İlk başta devrimin umut dolu yüzünü temsil ederken, zamanla iktidar hırsının nasıl yozlaştırıcı bir güce dönüşebileceğini gösteriyor. Onun hikâyesi bence sadece devrim dönemine değil, her çağa seslenen evrensel bir sorgulama niteliğinde.
Romanın dili zaman zaman ağır ve detaylı, uzun cümleleriyle okuru zorladığı noktalar oluyor ama bu aynı zamanda metnin gücünü de besliyor. Tarihi arka planı, gerçek olayları ve karakterleri kurguyla iç içe geçirmesi romanı bir adım öteye taşıyor. Sadece kurmaca bir eser okumuyoruz; sanki hem tarih kitabı hem de felsefi bir sorgulama içeren bir metinle karşılaşıyoruz.
Carpentier’in büyülü gerçekçilik akımının öncüsü kabul edilmesi boşuna değil. Buradaki “büyü”, doğrudan fantastik ögelerden değil, Latin Amerika’nın kendi gerçekliğinin içinden doğuyor. Bizim “büyülü gerçekçilik” dediğimiz şey aslında onların gündelik hayatının doğal bir yansıması. Bu yüzden romanda kimi sahneler hem gerçek hem de hayal gibi geliyor.
Çeviri açısından da şanslı olduğumuzu düşünüyorum. Murat Tanakol’un doğrudan İspanyolca aslından çevirmesi, kitabın ruhunu daha canlı bir şekilde hissettiriyor.
Okurken beni en çok düşündüren şey, “özgürlük ve eşitlik” gibi kavramların herkes için aynı anlama gelmediği, hatta çoğu zaman şiddetle, kanla, acıyla iç içe geçtiği oldu. Fransız Devrimi Avrupa’da umut getirse de Karayipler’de, Haiti’de bu umut çok daha sancılı, kanlı bir şekilde yaşanmış.
Sonuç olarak, Aydınlanma Çağı kolay okunacak bir roman değil ama kesinlikle değerli bir eser. Hem tarih meraklılarına hem de Latin Amerika edebiyatına ilgi duyanlara çok şey katacak bir kitap. Benim için zaman zaman zorlayıcı, araştırmaya iten ama aynı zamanda edebiyatın gücünü, tarihle buluştuğunda nasıl derinleştiğini gösteren çok kıymetli bir okuma oldu.
Eğer uzun cümleleri, yoğun betimlemeleri seviyor ve sadece kurmaca değil, tarihsel arka planı da olan romanlardan hoşlanıyorsanız, bu kitap sizin için bir hazine olabilir.
·
108 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.