B. Anıl Çelik: "ROMA İMPARATORLUĞU’NDA TETRARŞİK YÖNETİM DÖNEMİ": ROMA İMPARATORLUĞU’NDA TETRARŞİK YÖNETİM DÖNEMİ Tetrarşi kelime anlamı olarak (Antik Yunanca’da “tetra” dört demektir.) dörtlü yönetim anlamına gelmektedir. Çoğu kişinin bildiğinin aksine Roma İmparatorluğu, Kavimler Göçü ile ikiye ayrılmamıştır. Aslında Roma İmparatorluğu’nun birden fazla İmparator tarafından aynı anda yönetilmesi İmparator Diocletianus (284-305) dönemine kadar dayanmaktadır. Kavimler Göçü ile birlikte sadece Roma İmparatorluğu’nu aynı anda yöneten İmparatorlar birbirlerinden ayrılarak bağımsız devlet olmuşlardır. Kavimler Göçünden önce de Roma, birden fazla İmparator tarafından yönetilmekteydi. Roma’yı birden fazla İmparator ile yönetme fikri ilk defa Filozof İmparator Marcus Aurelius tarafından ortaya atılsa da bunu ilk defa uygulayan İmparator Diocletianus oldu. Bu fikrin ortaya atılmasının sebebi hem Roma İmparatorluğu’nun çok geniş sınırlara ulaşması nedeniyle merkezden yönetimin zorlaşması hem de Roma İmparatorluğu’ndaki istikrar kaybıydı. (Diocletianus döneminden önceki 100 yılda toplam 25 İmparator hüküm sürmüş ve bunların çoğu da ya darbeyle yada suikastle tahttan indirilmiştir. Yani o dönemde Roma İmparatorluğu’nda bir kaos hakimdi.) Tetrarşik yönetimin genel mantığı şudur. Roma İmparatorluğu, “Augustus” adı verilen biri doğuda diğeri batıda olmak üzere iki tane Baş İmparator tarafından yönetilecekti, “Sezar” adı verilen iki “Yardımcı İmparator” da Augustus’lara yardımcı olacaklardı. Diocletianus tahta geçtikten hemen sonra kendisini “Doğu Augustus’u” olarak seçerken, İmparatorluğa uzun süre hizmet etmiş olan Maximianus’u da “Batı Augustus’u” olarak seçti. Galerius’u evlat edinerek kendisine “Yardımcı İmparator” (Doğu Sezar’ı) olarak seçerken, Constantius Chlorus’u da “Batı Sezar’ı” (Yardımcı İmparator) olarak seçti. Diocletianus’un bu yönetim biçimini seçme sebebi İmparatorluk’taki...

ROMA İMPARATORLUĞU’NDA TETRARŞİK YÖNETİM DÖNEMİ

Tetrarşi kelime anlamı olarak (Antik Yunanca’da “tetra” dört demektir.) dörtlü yönetim anlamına gelmektedir. Çoğu kişinin bildiğinin aksine Roma İmparatorluğu, Kavimler Göçü ile ikiye ayrılmamıştır. Aslında Roma İmparatorluğu’nun birden fazla İmparator tarafından aynı anda yönetilmesi İmparator Diocletianus (284-305) dönemine kadar dayanmaktadır. Kavimler Göçü ile birlikte sadece Roma İmparatorluğu’nu aynı anda yöneten İmparatorlar birbirlerinden ayrılarak bağımsız devlet olmuşlardır. Kavimler Göçünden önce de Roma, birden fazla İmparator tarafından yönetilmekteydi. Roma’yı birden fazla İmparator ile yönetme fikri ilk defa Filozof İmparator Marcus Aurelius tarafından ortaya atılsa da bunu ilk defa uygulayan İmparator Diocletianus oldu. Bu fikrin ortaya atılmasının sebebi hem Roma İmparatorluğu’nun çok geniş sınırlara ulaşması nedeniyle merkezden yönetimin zorlaşması hem de Roma İmparatorluğu’ndaki istikrar kaybıydı. (Diocletianus döneminden önceki 100 yılda toplam 25 İmparator hüküm sürmüş ve bunların çoğu da ya darbeyle yada suikastle tahttan indirilmiştir. Yani o dönemde Roma İmparatorluğu’nda bir kaos hakimdi.) Tetrarşik yönetimin genel mantığı şudur. Roma İmparatorluğu, “Augustus” adı verilen biri doğuda diğeri batıda olmak üzere iki tane Baş İmparator tarafından yönetilecekti, “Sezar” adı verilen iki “Yardımcı İmparator” da Augustus’lara yardımcı olacaklardı. Diocletianus tahta geçtikten hemen sonra kendisini “Doğu Augustus’u” olarak seçerken, İmparatorluğa uzun süre hizmet etmiş olan Maximianus’u da “Batı Augustus’u” olarak seçti. Galerius’u evlat edinerek kendisine “Yardımcı İmparator” (Doğu Sezar’ı) olarak seçerken, Constantius Chlorus’u da “Batı Sezar’ı” (Yardımcı İmparator) olarak seçti. Diocletianus’un bu yönetim biçimini seçme sebebi İmparatorluk’taki ani ölümler, darbeler, isyanlar, suikastlar karşısında yönetimi stabil tutmaktı fakat ileriki zamanlarda Sezar’lar ile Augustus’lar arasında sürekli iktidar mücadeleleri olacak ve Kavimler Göçüyle birlikte Doğu ve Batı Roma artık tamamen birbirinden kopacaktı. Kaynaklar:

Roma İmparatorluğu’nun Gerileyiş ve Çöküş Tarihi - Cilt 1

Eski Roma

81 Gösterim

Yorumlar

Lütfen giriş yapınız.