ESKİ İSTANBUL AKŞAMCILARI / OSMAN CEMAL KAYGILI
Can Yayınları'nın 'Kısa Miras' serisinden yayınlanan Osman Cemal Kaygılı'nın 'Eski İstanbul Akşamcıları' adlı kitabını okudum. Bildiğiniz gibi memleketim ile ilgili yazılmış ne varsa okumaya çalışıyorum.
Söyleşi tarzında basılan kitap, Kaygılı’nın Vakit gazetesinde “Ne İçerler, Niçin Sarhoş Olurlar?” başlığı ile Eylül - Ekim 1932'de yayınlanan değişik meslek ve yaş grubundan akşamcılarla yaptığı röportajlardan oluşuyor. Konuştuğu akşamcılar bu röportajda “neden içtikleri” ve “nasıl sarhoş oldukları” sorularını yanıtlıyor. Bu cevaplarda her birinin hayallerinin, kederlerinin, sevinçlerinin birbirlerinden farklı olduğunu, içme nedenlerinin ise "keder mi yoksa keyif mi?" olduğu ikilemi arasında sıkışamayacak kadar değişik olduğunu öğreniyoruz. Kitabın sonunda, 'Ekler' bölümünde de konu ile ilgili yazdığı birkaç makale yer almakta.
Kaygılı eserlerini mizah ağırlıklı, gözlemci gerçekçilik çizgisinde bir üslupla kaleme alıyor. Roman, öykü, oyun, araştırma - inceleme, sözlük gibi edebiyatın değişik türlerinde eser vermiş olan yazar, folklorik öğeleri, özellikle İstanbul'un kenar mahallelerini ve insanlarını, realist bir gözlemci yaklaşımıyla anlatmış.
20. yüzyılın başlarında, Osmanlı'dan Cumhuriyete geçiş sancısının devam ettiği dönemde, tüm sosyal hayat değişime uğrarken, meyhanelerdeki içki kültürünün de dönüştüğü görülmekte. 1830'larda, Osmanlı döneminde Yedikule, Samatya, Langa, Kumkapı, Fener, Balat, Galata gibi semtler meyhaneleri ile ünlüyken; 1920'lerde Galata'da ki meyhaneler yavaş yavaş kapanarak, Beyoğlu'nda açılmaya başlamış. Asmalımescit'te, Çiçek Pasajı ve Krepen Pasajı içindeki meyhaneler 1960'lara kadar popüler kalmışlar.
Kaygılı, bu meyhanelerin müdavimi olan "akşamcılar"ı gözlemleyip, onlarla sohbet ediyor. Bunların arasında kimler var? Kazancılık yapan Tiryandafilis Gazako Efendi; Rumeli göçmeni, fabrikada kapıcılık yapan Abdülkadir Efendi; zerzevatçı Sadık; emekli Ahmet Cabi Bey; sabit bir işi olmayan, iş bulduğu zaman çalışan Nikogos Ağa; orta yaşın arifesindeki A. Kâni Bey; amele Tarator Ahmet; Yakup Usta ve diğerleri...
Osman Cemal Kaygılı, bize yoksul insanların hayatından kesitler sunarken, sıkıntılarını içkiyle hafifletmeye çalışan insanların kimi komik, kimi hüzünlü, kimi trajik öykülerini röportajlarında kendi ağızlarından okura aktarıyor.
Birkaç sayfadan oluşan röportajlar, kolayca okunuyor. Dönem hakkında fikir veren, sosyal yaşamı yansıtan, bir nefeste biten keyifli bir okumaydı. Osman Cemal Kaygılı'nın kalemiyle tanışmama vesile oldu, en kısa zamanda yazarın diğer kitaplarını da okumak isterim.
·
100 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.