Yoruma geçmeden önce ütopya ve distopya hakkında sizi bilgilendirmek isterim.
Ütopya kelimesi ilk kez Thomas More tarafından "ou-topos" kavramından türemiştir. More, sadece kavramı değil kavramın içeriğini de belirlemiştir.
İdeal toplu tasavvuru, ütopyalarının ana temasını oluşturur. Ütopya, herhangi bir toplumda oluşmuş ve yer edinmiş siyasal ve sosyal düzenin iyi yanlarını alıp aksayan yönlerini düzeltme işlevini üstlenir. Kısacası ideal toplum tasavvurunu gözleri önüne serer.
Dsitopya terimi ise John Stuart Mill tarafından bulunmuştur. Modern döneminin insan üzerindeki olumsuz etkilerinin gösterilmesi distopyalarının ana temasını oluşturur. Baskın yöneticilerinin insanların tek tipe zorlaması, farklılıkları törpülemesi ya da izin dışı iletişiminin izin verilmemesi, başlıca işlenen konulardır.
Bilim ve teknik imkanlardaki gelişmeler ütopyalarda istenilen refah toplumunun temel dinamiğini ütopyalar oluştururken distopyalarda insanın tam kontrolünü, özgürlüğünü ve refahının baskılayıcı kısmını kurgular.
Ütopyalar, mutluluk için uyumun gerekliliğinden bahsederken, distopyalar uyum düzeninin yol açtığı korkuyu ve acıyı anlatır.
Şimdi kitaba geri dönelim. H.G Wells'in 'Dünyalar Savaşı' kitabı reading slumpa soktuğundan bu kitaba başlamak konusunda tereddüt içerisindeydim. Ama yazarın kitaplarını her yerde gördüğümden kitaplarını okumaya başlamaya kararı aldım.
Ana karekterimiz Zaman Gezgini, meslektaşlarına zaman makinesi icat ettiğini artık geleceğe gitmenin mümkün olabileceğini söyler. Fakat hiç kimse bunun münkün olacağı ihtimalini düşünmez. Zaman Gezgini, onları inandırmak için geleceğe gitmeye karar verir.
Zaman Gezgini, makinenin selesine oturduktan sonra hareket koluna dokunur. Makine onu önce günleri, ayları, yılları sonra binlerce zamanı aştırır ve 800.2701 senesine götürür. Ortaya çıkan tarih, Wells'in daha ne kadar ileri gidebiliriz sorusu konusunda bize rakamlarla hayrete düşürmek ister.
Zaman gezgini, iniş yaptıktan sonra bir müddet olan biteni anlamaya çalışır. İnsanlık neye evrimleşti? İnsanların başlarına neler gelmişti?
Zaman Gezgeni, yanına gelen Eloi'lerle birlikte yaşamaya başlar. Eloi'ler, boyları yaklaşık bir metre yirmi santim civarında, parlak yüzlü, saçları tek düze, neşeli, üzerlerinde cübbe gibi elbiseleri olan 'insancıklardır'. Cinsiyetleri fark edilmeyen, basit kelimelerle konuşan ve topluca yaşayan tek tip insan modeli olduğunu anlar. Zaman Gezgini, birkaç günlük gözlemden sonra bu eloilerin komünint tarzı yaşama sahip olduğu kanısına varır. Ne ekonomik mücadele ne de sınıfsal farklılık vardır.
Morlock'lar, insan-örümcek tırmanışına sahip, lemur görünümlü insancıkladır. Bu insanlar karanlığın içinde yaşamaya kendilerini adapte etmişlerdi.
Wells, kendi döneminin sosyal yapısını Morlock ve Eloiler aracılığıyla şu cümlerle eleştirir.
“Zenginlerle fakirler arasında büyümekte olan uçurum, bir sınıfla öteki arasındaki alışverişi sağlayan, türümüzün sosyal tabakalara göre bölünmesini geciktiren sınıflar arası evlilikleri daha da seyrekleştirecek. Böylece,
sonunda yerin üstünde, zevk, konfor ve güzellik yaşayan ‘sahip-olanlar’ ile yerin altında, sürekli bir biçimde işlerinin koşullarına uyum sağlamakta olan işçiler, yani ‘sahip-olmayanlar’ kalacak. Yerin altına indiklerinde, mağaralarının havalandırılması için kuşkusuz azımsanmayacak miktarda kira ödemek zorunda kalacaklar ve reddederlerse eğer, açlıktan sürünecek ya da borçlarının batağında boğulacaklar. Sefil ve asi mizaçta olanlar ölecek; nihayet o sabit denge sağlanınca, geride kalanlar yeraltı yaşamlarının koşullarına, ‘Yukarı Dünyalı’ların kendi koşullarına uyum sağlayacağı kadar uyacak ve kendilerine göre mutlu olacaklar. Bunu düşününce bir türün biblomsu güzelliği; öbürünün de soluk beyaz rengi bütün bunların doğal bir sonucuymuş gibi geldi bana."
H.G Wells bu eserinde iki farklı yaşam süren Eloiler ve Morlock üzerinden distopya ve ütopyayı birleştirir.
Zaman Gezgini'nin yanında onun bütün maceralarına ortak olan biri vardı. Weena. Eloiler'den biriydi. Onun sahneerini okumakta zevk aldığımı söyleyebilirim.
Bu kitapta Zaman Gezginin bu 800.2701 yılında yaşadıkları, gözlemledikleri ve nasıl geri kendi dünyasına döndüğünü ( ya da dönmeye çalıştığını) okuyoruz. Macera dolu ve felsefe barındıran (sizi sıkmayacak dozda) fikirler bulunmaktaydı. Yazar hakkında önyargıların yıkıldığını söylemek isterim. Diğer kitaplarını fırsat buldukça okumaya çalışacağım.
·
48 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.