Evliya Çelebi (17. yy.) Osmanlı coğrafyasında yarım asrı bulan gezileriyle tanınır. Gezilerinde gördüklerini, duyduklarını, yerel anlatıları, halk kültürünü, mimariyi, yemekleri ve günlük yaşamdan ayrıntıları Seyahatnâme adıyla kaydetmiş; ortaya çıkan eser hem geniş kapsamlı bir gezi romanı/seyahat raporu hem de çok yönlü bir kaynak niteliğindedir.
Seyahatnâme, yüzlerce elyazması sayfasına denk düşen, kapsam bakımından çok büyük bir çalışmadır; Evliya’nın anlatımı gezi notu olmanın ötesinde tarih, folklor, etnografya, coğrafya, mimari, yemek kültürü ve yerel anekdotlar içerir. Bu yüzden eser, farklı disiplinlerden araştırmacılar için zengin bir birincil kaynak sayılır.
Osmanli impraratorlugu icinde mustesna ve renkli bir kisilige sahip Evliya Celebi zeki, yeni diyarlara seyahat etmeyi seven, birden daha cok dil bilen bilge bir gezgindi. Evliya Çelebi hem bir gözlemci hem hikâye anlatıcısıdır. Seyahatnâme ve ondan yapılan seçilen toplumsal yaşamın ayrıntılarını, dönemin duygu dünyasını ve halk söyleyişlerini aktarmada benzersizdir. Ancak metni kullanırken araştırmacı bir eleştiriye (hem tarihsel hem de edebî) ihtiyaç vardır: Evliya’yı hem kaynak hem de anlatı dehası olarak görmek doğru olur, ama anlattıklarını sorgulamadan almak tarihsel hata riskini artırır.
·
28 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.