Tüm seriyi okuduktan sonra döndüm, aslında serinin Türkçeye çevrilmiş 4 kitabını okuduktan sonra demek daha doğru olur. Severian'ın hikayesi 5. kitap olarak da sayılabilecek The Urth of the New Sun'da devam ediyor; seri için önemli olan bu kitabın Türkçe baskısı yok maalesef. Aynı evrende geçen başka seriler de var, bunun da bilgisini vermiş olayım.
Bu bir değerlendirmeden ziyade kitaptan ne beklemelisiniz, nasıl yaklaşmalısınız; belki yazar belki evren hakkında biraz forumlarda okuduğum ve izledikleriklerimden edindiğim bilgileri de paylaştığım bir yazı olacak. Aslında uzun yazmak isterim ancak 5-6 saatlik teori, evren, timeline videoları izledikten sonra ne yazarsam yazayım eksik kalacağını fark ettim, belki 2. okuyuşumda yazarım.
Gelecekten, belki de farklı bir boyuttan gelen ve Gene Wolfe tarafından İngilizceye çevrilip, İthaki'nin bastığı bu kitap, hiçbir şeyi unutmadığını iddia eden Severian'ın kendi yolculuğunu anlattığı 4 kitaplık bir serinin ilk kitabı. Bol bol kendine atıf yapan bu seri; okuması, anlaması ve takip etmesi zor bir metin. Hiç bilmediğiniz zaman-mekan dilimine, herhangi bir bağlam olmadan atılıyorsunuz. Aklınıza bir soru takıldığında bunun cevabı ya iki sayfa ya da iki kitap önce veya sonra verilmiş olabilir, bilemezsiniz. Kelimeleri ve göndermeleriyle okuması zor ama çok keyifli diyebilirim, ama büyük bir "BENCE" ile.
Mesela bir gönderme örneği vereyim. Severian gördüğü bir resmi bize anlatmaya başlar: "Zırhlı bir adam ıssız bir yerde duruyordu, garip bir bayrak tutuyordu. Bu zırhın göz açıklıkları ve bir havalandırması yoktu..." diye devam eden paragraf aslında aya ilk ayak basılma anını anlatıyormuş. Okurken ben de kaçırmıştım mesela bu göndermeyi.
Bu kitap Severian tarafından yazılmış ve bunu hissediyorsunuz, hatta yukarıda saydığım durumlar için 4. kitapta Severian bizden özür bile dileyebiliyor. Severian iyi bir yazar değil; yaptıkları, ahlaki değerleri, motivasyonu ve bunları aktarış biçimiyle karakteri anlamak ve empati kurmak zor. Bazen boş verir, bazen de anlamlandıramadığınız bir motivasyon ve onurla yoluna devam eder. Tüm bunların sebepleri hem yazarın kendisine(Gene Wolfe olan) hem de Severian'ın bunları yazarken ki psikolojisine bağlanabilir. Çok duygusal olabilecek bir olayı soğuk kanlılıkla anlatıp bitirebilir; "ağlamıştım, gülmüştüm" gibi o anki duygusunu hissettiklerini yazmayabilir. Yalan da yanlış da yazabilir.
Yaratıcılığın bol olduğu, çok ilgi çekici bir evren. Ne kadar dikkatli okursanız okuyun bazı noktaları kaçıracağınız şekilde yazılmış. Serinin en iyi kitabı bence 3. kitap; çok daha klasik, okuması rahat bir anlatıma sahip. Alzabo çoook iyi kurgulanmış bir yaratık, neyse okuyunca görürsünüz. Sonra 4 gelir ve 2 ile 1'i aynı yere koyarım.
Forumlarda, kadın karakter yazımları eleştirilmiş Wolfe'un. Ben de yer yer katılıyorum. Cinsiyetçi yaklaşımı Urth evreninden mi kaynaklı, yoksa 1980'ler dünyasıyla mı ilgili emin değilim. Kadınlar ya bir cinsellik ya da bir eziyet içindeler. Yazar belki de katı bir Hristiyan olduğundan, kitaptaki cinsellik kısımlarını rahatsız edici, çarpık ve cezalandırıcı olacak şekilde yazmış(Severian çok takmıyor yine de).
Çeviri iyi gibi ama forumlarda gezdiğimde anlamadığım şekilde anlaşılmış kısımlar da okudum. İngilizce de okumak lazım.
Neyse çok uzatmayayım, daha da uzatabilirim rahatlıkla ama yeterli. Daha iyi olacağını bilerek devam edebilirsiniz, hiç sevmediyseniz de işler kolaylaşmayacak. Kolay bir yolculuk değil...