Osman Balcıgil'in yeni biyografik romanı, eğitimci ve aydın bir isim olan Nahit Gelenbevi’nin hayatını anlatıyor. Eser, yalnızca bir yaşam öyküsünü değil; aynı zamanda Ankara'nın sıfırdan bir başkente dönüşümünü, erken Cumhuriyet yıllarındaki sosyal, kültürel ve ideolojik değişimleri de gözler önüne seriyor.
Nahit Hanım, 18 yaşındayken arkadaşı Nermin ile Ankara’ya öğretmenlik yapmak için geliyor. Burada Halil Bey ile evleniyor; Nermin’in de Kamil Bey ile evlenmesiyle aralarında güçlü bir aile dostluğu başlıyor. Ancak bu sırada Nahit Hanım’ın Orhan Veli’ye duyduğu aşk, kitabı hem bir aşk hikâyesine hem de bir tarih yolculuğuna dönüştürüyor. Dahası, Nahit Hanım’a ilgi duyan Sabahattin Ali ve Necip Fazıl gibi isimleri bambaşka yönleriyle görme fırsatı buluyoruz. Onun hayatına giren kişilerin çoğu tanıdığımız edebiyatçılar, şairler ve devlet adamları olduğu için, okurken sürekli bir araştırma yapma isteği uyanıyor. Yazarın bol dipnot ve kaynak göstermesi de bu araştırmalara ışık tutuyor. Balcıgil’in tarih kurgularına duyduğum güvenin sebebi de bu: karakter konuşmaları kurgusal olsa da, dayanak noktaları gerçek.
Ben özellikle dönemi aktarma biçimini sevdim. Kadının toplumdaki değişen rolünü, Cumhuriyet’in ilk yıllarını, idealist ruhları ve çabaları adeta bir film izler gibi hissettirdi. Buna rağmen, diğer Balcıgil kitaplarına kıyasla biraz sönük buldum. Çünkü Nahit Hanım gibi aydın ve “Cumhuriyet gibi bir kadın” diye anılan bir karakterin, kitap boyunca neredeyse sadece Orhan Veli ile anılması bana fazla geldi. Nahit Hanım’ın hislerinin ve bakış açısının daha derin yansıtılabileceğini düşündüm. Ayrıca anlatımın, arkadaşı Nermin’in gözünden yapılması Nahit Hanım’ın iç dünyasını keşfetmemizi biraz eksik bırakmış.
Bu yüzden kitabı Osman Balcıgil’e başlangıç eseri olarak görmüyorum. Ancak yazarın diğer kitaplarını okuyanlar için, farklı eserlerde tanıdıkları isimleri burada da görmek ve bağlantılar kurmak ayrı bir keyif katıyor.
Keyifli okumalar.