Unutulmayan At Sineği
Sokrates gerçekten “Sokrates’ten sonrası” diye anılacak kadar akıllı bir düşünür müdür? Ölümü üzerine yazılan eserlerde ruhun arınması, ölümden sonraki hayat, bilgelik ve erdem gibi pek çok konuya değiniliyor. Bu metinlerde Sokrates’in düşüncelerinin satırlarda adeta dans ettiğini görmek mümkün.
Felsefe tarihinde Sokrates öyle bir yerde duruyor ki, düşünce geleneği neredeyse ikiye ayrılmış durumda: Sokrates öncesi ve Sokrates sonrası. Üstelik bunu tek bir eser bile bırakmadan başarmış bir filozof. Onu bize tanıtanlar öğrencileri; en çok da Platon. Ama burada kaçınılmaz bir soru beliriyor:
Hangi söz gerçekten Sokrates’e ait ve hangisi Platon’un Sokrates’in ağzından dile getirdiği düşünceler?
Bir noktaya kadar Sokrates’in kendi sesini duyarız, ama Platon’un diyaloglarında, belirli bir yerden sonra Sokrates artık Platon’un düşüncelerini taşıyan bir figüre dönüşür. Yine de Sokrates’in yöntemi hep nettir:
çürütme, sorgulama, diyalektik, karşılıklı konuşmalarla düşünceyi sınama.
Sokaklarda insanlarla konuşması, onları rahatsız edecek kadar çok soru sorması, düşünmeye zorlaması… Evet, bu sorgulayıcılık onu ölüme götürdü. Ama onu ölümle susturmaya çalışanlar unutulup giderken Sokrates adı tarihe altın harflerle yazıldı.
Sokratik düşünme insanı hem zorlar hem de özgürleştirir. Bir düşünce söylersin; sonra o düşüncenin doğru olup olmadığını konuşarak, temellendirerek, çelişkilerini yakalayarak sınarsın. Sokrates güçlü bir hatiptir ama aynı zamanda bilgeliğin en sade ve en keskin kaynağıdır.
Felsefeye meraklı olmayan biri için Sokrates’in sohbetlerini okumak biraz zorlayıcı olabilir. Ama okumaya başladığınızda, fark etmeden kendinizi sorgularken; kendi düşüncelerinizi Sokratik yöntemin içine, diyalektik çürütme ve tartışma sürecine dahil ederken bulabilirsiniz. Çünkü Sokrates, okura sadece bir düşünce aktarmakla kalmaz; okurun kendi zihnini çalıştırmasına alan açar.
·
83 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.