DİBUK
(Tiyatro)
S.Anski
1863-1920 arasında yaşamış Yidiş ve Rusça yazan Yahudi asıllı folklor araştırmacısı, oyun yazarı, gazeteci ve etnograf S.Anski tarafından yazılan ve Turan Oflazoğlu’nun Türkçe’ye çevirdiği Dibuk oyunu Yahudi köy yaşamını, gelenekleri, ritüelleri ve halk inançlarını derinlemesine inceleyen önemli bir eser olarak görülebilir.
Dibuk, Yahudi folklorunda musallat olan ruh veya bu dünyada henüz işi bitmediği için öte dünyaya geçmeyen ruhlar için söylenen bir isimlendirmedir.
Olaylar küçük bir Yahudi kasabasında geçer.
Fakir, mistik ilimlere meraklı bir genç olan Hanan Leah’a âşık ama kızın babası tarafından reddedilmiş biridir. Reddedilmeyi kaldıramaz ve acı içinde ölür.
Bir süre sonra başka birine nişanlanır. Düğün günü içine bir ruh girer. Bu ruh, Leah’ı seven fakat genç yaşta ölen Hanan’ın ruhudur (Dibuk). Dini otorite ruhu çıkarmaya çalışır ve Hanan’ın ruhu ayinle beden dışına zorla çıkartılır. Fakat Leah bu ayrılığa dayanamaz ve sonunda Hanan’ın ruhunun ardından ölerek ona kavuşur.
Eser, aşkın ölümden bile güçlü olduğu fikrini işlemektedir.
Eserde aşkın yüceliği çok dikkat çekiyor. Ölülerin ruhlarının Haham’lar tarafından çağrılıp mahkemeye çıkarılıyor olunması gerçekçilikten uzaklaşılmasına sebep olur ancak. Oyun, modern ötesi bu çağda ancak folklorik bir unsur olarak kabul edilebilir ve okunabilir.
İnsanın aşk ile olan bağının doğasını anlamak açısından okunabilir bir eser.
İKİNCİ OYUN:
Kitapta bulunan diğer bir oyun da W. B. Yeats’in yazdığı ARINAK’tır.
Arınak,
-Dünya düzeninin değişimini,
-Ruh–madde çatışmasını ve -Hristiyanlığın doğuşunun insan ruhu üzerindeki etkisini tartışan felsefi–mistik bir oyundur.
Özetlersek:
•Üç adam, insanlığın hangi yöne evrildiğini tartışır.
•Oyun boyunca eski pagan dünyanın mı, yeni ruhsal düzenin mi galip geleceği sorusu işlenir.
•Yeats’in karakterleri genellikle alegoriktir:
•Biri bilimsel-akılcı,
•Biri mistik-dindar,
•Biri kaotik–dionizyak güçleri temsil eder.
•Tartışma büyür ve dışarıdan gelen doğaüstü bir ses, bir “uyanış” ya da “doğum” (yeniden diriliş, ruhsal dönüşüm) anı yaşanır.
•Oyun, insanlığın gerçek bir ruhsal dönüşüm için hem akla hem sezgiye ihtiyaç duyduğu fikriyle biter.
ÜÇÜNCÜ OYUN:
Kitapta bulunan son oyun ise yine W. B. Yeats’ın yazdığı CATHLEEN NI HOULIHAN oyunudur.
Konu olarak İrlanda’nın özgürlük mücadelesinin mitolojik bir kadın figürü üzerinde durulmuştur.
Olay örgüsü şöyle:
• Bir İrlanda köyünde düğün arifesinde bir aile hazırlık yaparken kapıları çalınır.
•Yaşlı bir kadın içeri girer: Cathleen ni Houlihan.
•Bu kadın aslında İrlanda’nın beden bulmuş hâli, ülkenin bağımsızlık arzusu ve ruhudur.
•Genç Michael’in kalbini etkiler; Michael düğününü bırakıp ülkesinin özgürlüğü için mücadeleye katılmak üzere gider.
•Kadın sahneden çıkarken genç, güçlü bir kıza dönüşür: Bu, İrlanda’nın yeniden canlanışını simgeler.
Bir ülkenin özgürlüğü uğruna verilen mücadelenin bireysel mutluluğun bile önüne geçebileceği anafikri işlenir.
Farklı bir havası var bu oyunların. Bize soğuk gelebilir ana zaten soğuk ülkelerin kültüründen beslenen oyunlar.
·
53 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.