Aldous Huxley’nin Maymun ve Öz kitabını okuduğumda hissettiğim şey, klasik bir “beğendim / beğenmedim” duygusundan çok daha farklıydı. Kitap beni keyiflendirmedi, hatta kusurlu doğan bebeklerle ilgili bölümü oldukça rahatsız da etti. Huxley insanın karanlık tarafını o kadar çıplak ve acımasız bir biçimde gösteriyor ki, okuyucu ister istemez bugün yaşadığımız dünyanın gündemini de sorgulamaya başlıyor.
Kısa bir özetle hikaye, nükleer bir savaş sonrası harap olmuş bir dünyada geçiyor. Kaliforniya’dayız ve medeniyet çökmüş; insanlık, bilimsel ve ahlaki olarak geriye savrulmuş. Hayatta kalan insanlar ilkel, dogmatik ve şiddete dayalı bir düzen kurmuşlar. Akıl, bilim ve sorgulama şeytanlaştırılmış, doğumlar bile ritüellerle ve korkuyla kontrol edilir olmuş. İnsanlık, adeta kendi yarattığı yıkımın ardından yeniden maymunlaşmış.
Benim için asıl sarsıcı nokta, bu distopyanın uçuk ya da tamamen hayal ürünü gibi durmamasıydı. Aldous Huxley, insanın eline sınırsız güç geçtiğinde ve buna paralel olarak ahlaki gelişimin aynı hızda ilerlemediğinde neler olabileceğini anlatıyor. Roman boyunca insanın akla düşmanlığı, dogmalara sarılma ihtiyacı ve şiddeti meşrulaştırma becerisi çok sert bir dille eleştiriliyor. Huxley, insanın doğadaki en gelişmiş varlık olmadığını, yalnızca korkuları, içgüdüleri ve fanatizmi tarafından yönetilen bir canlı olduğunu öyle güzel yüzümüze çarpıyor ki kendinizi nakavt olmuş bir boksör gibi hissediyorsunuz.
Kitap aslında çok uzun değil ana okurken sık sık bir umutsuzluk duygusu yaşattı bana. Çünkü Huxley, bir kurtuluş yolu da sunmuyor. İnsanlığın ders aldığını ya da alabileceğini de ima etmiyor. Aksine, aynı hataların tekrar tekrar yapılmasının neredeyse kaçınılmaz olduğunu söylüyor. Bu karamsarlık, kitabı ağırlaştırıyor diyebiliriz.
Özetle Huxley Maymun ve Öz’de aklın ve merhametin korunmaması halinde, insanın yalnızca biraz daha zeki bir maymundan ibaret olabileceğini göstermek istemiş ve bu ihtimalin en az nükleer yıkım kadar ürkütücü olduğunu söylemek mümkün.
·
65 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.