İlyas Əfəndiyevin “Xurşidbanu Natəvan” pyesi Azərbaycan ədəbiyyatında qadın taleyinin, daxili mübarizənin və mənəvi məsuliyyətin dərin bədii ifadəsidir. Əsərdə Natəvan yalnız Qarabağ xanının qızı və şairə kimi deyil, həm də xalqının dərdini öz qəlbində daşıyan bir insan kimi təqdim olunur.
Müəllif Natəvanın sevgisi, təkliyi, vicdanı və güc qarşısındakı daxili sarsıntılarını incə psixoloji çalarlarla açır. Saray həyatı ilə xalqın ağrısı arasındakı ziddiyyət əsərin əsas dramatik xəttini təşkil edir. Bu pyes oxucuya göstərir ki, əsl böyüklük və güc vəzifədə deyil, insani mövqedə və vicdandadır.
“Xurşidbanu Natəvan” qadın gücünü, sədaqəti və mənəvi ucalığı ön plana çıxaran, oxucunu düşünməyə vadar edən təsirli bir əsərdir.