Zamana Direnen Bir Bakış: Werther
Genç Werther’in Acıları bitince geriye tek bir soru kalıyor: Bu kitap gerçekten ahlak dışı mı, yoksa rahatsız edici derecede dürüst mü? Werther’in yaşadıklarını okurken insan, bir davranışı onaylamaktan çok, bir ruh hâlinin içine çekiliyor. Goethe, okuru doğru–yanlış terazisine davet etmek yerine, yargılamadan önce anlamaya zorluyor. Belki de eserin hâlâ bu kadar tartışılmasının nedeni tam olarak bu.
Romanın başlarında Werther ile Albert arasında geçen intihar konuşması, kitabın en çok yanlış anlaşılan yerlerinden biri. Werther burada ölümü savunan biri gibi görünse de aslında savunduğu şey ölüm değil; insanın acıya dayanma gücünün sınırlı olduğu gerçeği. “Yüksek ateşten ölen birine korkak denmez” benzetmesi, intiharı yüceltmek için değil, acının hafife alınmasına itiraz etmek için kurulmuş. Werther, yaşamına son veren birini haklı çıkarmaya çalışmaz; sadece onu kolayca suçlamayı reddeder.
Bu noktada Goethe’nin asıl yaptığı şey, okuru rahatsız etmektir. Çünkü Werther’in söyledikleri bizi şuna yaklaştırır: Herkes aynı ölçüde güçlü değildir ve her acı “biraz sabret” denilerek geçmez. Albert’in sert tepkisi, toplumun bu konudaki alışıldık sesidir; Werther ise bu sesin arasında ezilen, anlaşılmayan bireyi temsil eder.
Genç Werther’in Acıları, ahlak sınırlarını aşan bir kitap olmaktan çok, bu sınırların insan ruhu karşısında ne kadar yetersiz kalabildiğini gösteren bir eserdir. Werther’in trajedisi, yanlış bir aşkın değil; duygularını taşıyacak bir alan bulamayan bir insanın hikâyesidir.
Genç Werther'in AcılarıJohann Wolfgang Von Goethe · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 2024150bin okunma
·
23 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.