Mumlar Sonuna Kadar Yanar
Roman, 75 yaşındaki General Henrik’e gelen bir mektupla başlar. Bu mektup, aslında 41 yıldır beklenen bir mektuptur. Senelerce süren bu bekleyişin sahibi, General’in eski dostu Konrad’dır.
General, Macar bir baba ile Fransız bir annenin çocuğu olarak dönemin üst sınıfına mensup bir ailede dünyaya gelir. Babası gibi asker olmak ister ve bu görevi hakkıyla yerine getirir. Askerî okul yıllarında Konrad’la tanışır; bu tanışıklık zamanla derin bir dostluğa dönüşür. Konrad, General’i insanlar arasındaki yalnızlığından korur; tıpkı sütannesi Nini gibi. Bu yüzden General, Konrad’a sonsuz bir sadakat ve güvenle bağlanır. Onu ailesiyle tanıştırır, kendi imkânlarından faydalanmasını sağlar.
Konrad ise dönemin alt tabakasına mensup, ekonomik zorluklarla mücadele eden; çocukları için her şeyini ortaya koyan bir ailenin çocuğudur. General’in hissettiği o sarsılmaz sadakatin, Konrad’da aynı yoğunlukta karşılık bulmadığını sezeriz; fakat onun duygularını hiçbir zaman tam olarak bilemeyiz.
Öğrencilik yılları sona erip iş hayatı başladığında, bu dostluğun dengeleri de yavaş yavaş yerli yerine oturur. General, Konrad’ın tanıştırdığı Krisztina ile evlenir. Üçü, General’e göre son derece uyumlu bir dostluk sürdürür. Ta ki Konrad, bir gün rütbesinden feragat edip ülkeyi terk ederek İngiliz vatandaşı olana kadar…
Bu gidiş, General için tam anlamıyla bir yıkımdır. Ona göre yapılan sadakatsizlik yalnızca vatana değil, dostluğa da yöneliktir. Konrad’ın ülkeyi terk ettiği gün, eşi Krisztina’nın da Konrad’la bir gönül ilişkisi olduğunu öğrenmesiyle General’in tüm hayatı altüst olur. İnsanlara, dünyaya ve dostluğa bakışı geri dönülmez biçimde değişir.
İşte tam bu noktadan itibaren General’in iç dünyasına gireriz. Ve kitabın beni en çok etkileyen cümleleri de burada başlar. Dönemin toplum yapısı eşliğinde sosyal sınıf farklılıkları, insan ilişkileri ve bunların bireyin ruhunda açtığı yaralar öyle güçlü anlatılır ki, okurken hayranlık duymamak mümkün değildir.
Yazarın Buda’da Bir Boşanma adlı kitabında olduğu gibi; farklı sınıflardan gelen insanların duygu dünyaları, psikolojik kırılmaları, bunları hayatlarına sindirebilmeleri ya da sindirememeleri ve aldatma teması bu romanda da karşımıza çıkar. Bu iki eser, Márai’nin hayata bakışını, insanı okuma biçimini ve kendi ruh dünyasını anlamak açısından önemli ipuçları sunar.
Tüm bunların yanı sıra romanda dostluk, vatan ve aile gibi kavramların önemi; Doğu ve Batı’ya dair düşünceler; gençlik, yaşlılık ve kader üzerine yazılmış pek çok cümlenin altını çizerek okudum. Sadece 114 sayfalık bu kitapta çizmediğim satır neredeyse yoktu. Bu da eserin üzerimde bıraktığı etkinin en açık göstergesi oldu.
·
52 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.