TANRI ESERLERİ ARACILIĞIYLA BİLİNİR...
Enis Doko’nun kaleme aldığı Dahi ve Dindar: Isaac Newton, modern dünyada yaygın kabul gören “bilim ile din zorunlu olarak çatışır” yargısını tarihsel ve felsefî açıdan sorgulayan önemli bir çalışmadır. Kitap, modern bilimin kurucu isimlerinden biri olan Isaac Newton’un bilimsel dehası ile derin dindarlığı arasındaki ilişkiyi merkeze alarak, bilim–din geriliminin kaçınılmaz olmadığı tezini savunur.
Eserin temel amacı, Newton’un yalnızca matematik ve fizik alanında bir dahi değil, aynı zamanda Tanrı, vahiy ve ilahî düzen üzerine yoğun biçimde düşünen bir mütefekkir olduğunu ortaya koymaktır. Enis Doko, Newton’un bilimsel çalışmalarını dinî inançlarından bağımsız göstermeye çalışan modern yorumlara karşı çıkar ve Newton’un doğa anlayışının arkasında güçlü bir teistik dünya görüşü bulunduğunu vurgular.
Kitapta özellikle şu düşünce ön plana çıkar: Tanrı, zatı itibarıyla doğrudan bilinemez; ancak eserleri aracılığıyla bilinebilir. Newton’a göre evrende gözlemlenen matematiksel düzen, uyum ve süreklilik, kör tesadüfle açıklanamayacak kadar derindir. Bilim, Tanrı’yı inkâr eden bir faaliyet değil; Tanrı’nın evrene koyduğu düzeni keşfetme çabasıdır. Bu yönüyle bilim, Newton için teolojiye rakip değil, onu destekleyen bir bilgi alanıdır.
Enis Doko, kitap boyunca Newton’un kilise dogmalarına yönelttiği eleştirilerin onun dindarlığını zayıflatmadığını; aksine daha bilinçli ve sorgulayıcı bir inanç biçimine işaret ettiğini gösterir. Böylece kilise karşıtlığı ile Tanrı inancı arasındaki fark net biçimde ortaya konur. Newton’un teolojik metinlere ayırdığı zamanın, bilimsel çalışmalarına ayırdığından daha fazla olması, onun dinle ilişkisini yüzeysel bir inanıştan öteye taşır.
Eserin bir diğer önemli katkısı, “bilim–din çatışması” söyleminin tarihsel bir mit olduğunu göstermesidir. Yazar, bu söylemin büyük ölçüde 19. yüzyılda ideolojik saiklerle üretildiğini ve Newton örneğinin bu anlatıyı ciddi biçimde sarstığını savunur. Newton’un evren tasavvurunda mekanik yasalar ile ilahî irade arasında bir çelişki değil, tamamlayıcılık vardır. Yasaların varlığı, yasa koyucunun yokluğunu değil, bilakis varlığını düşündürür.
Dil bakımından kitap, akademik temellere dayanmakla birlikte sade ve anlaşılır bir üsluba sahiptir. Newton’un metinlerine, mektuplarına ve notlarına dayanan anlatım, eseri spekülatif olmaktan uzaklaştırır ve tarihsel gerçeklik zeminine oturtur.
Sonuç olarak Dahi ve Dindar: Isaac Newton, bilimi dinin alternatifi olarak değil, onunla birlikte anlam kazanan bir insanî faaliyet olarak gören bir bakış açısı sunar. Akıl ile iman arasındaki ilişkinin çatışma değil, doğru konumlandırıldığında derinlik üreten bir birliktelik olduğunu göstermesi bakımından, hem din felsefesiyle ilgilenenler hem de modern bilim anlayışını sorgulamak isteyenler için değerli bir eserdir.
·
22 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.