R.U.R KİTAP İNCELEMESİDuygu ve Düşünce
R.U.R KİTAP İNCELEMESİ
İnsanı insan yapan temel unsur duygulardır. İnsan, verimli ya da verimsiz olmak için dünyaya gelmez; varoluşu bir üretim kategorisine indirgenemez. Bu nedenle insanı yalnızca fayda, verim veya işlev üzerinden tanımlamak ontolojik olarak yanlıştır. Duygular yok edilmesi gereken zayıflıklar değil, insan bütünlüğünün ayrılmaz parçalarıdır. Korunmaları mutlak bir zorunluluk olarak görülmese bile, ortadan kaldırılmaları için de geçerli bir neden yoktur.
İnsan seçilebilir parçalardan oluşmaz. Akıl, duygu, vicdan, ahlâk ve ruh bir bütünü meydana getirir. Bu unsurlardan birinin eksiltilmesi, insanı daha işlevsel değil, daha eksik kılar. Bu nedenle insanın yalnızca bir yönünü (örneğin aklı veya üretkenliği) yüceltmek, insan doğasını parçalamak anlamına gelir.
R.U.R.’da her şeyin hesaplanabilir ve öngörülebilir olduğu varsayımı sorgulanır. Hayat matematiksel formüllerle bütünüyle açıklanamaz; çünkü olasılıklar kadar olasılıksızlıklar da vardır. Bilinmeyenler insanı yaşama bağlayan temel unsurlardandır. Sürprizler ve belirsizlikler yarına uyanmamızı mümkün kılar. Sorun bilmek istemek değil, yarına bugünden müdahale ederek yarını yaşanamaz hâle getirmektir.
Etik ve ahlâki ilkelerin varlığı zorunludur. Bu ilkeler zamanla güncellenebilir ve değişebilir; ancak karar alma süreçlerinde nelere dikkat edileceği belirleyicidir. Bir eylem tek bir kişiye dahi zarar veriyorsa ahlâklı olarak tanımlanamaz. Bir eylemin fayda sağlaması onu ahlâklı kılmaz; buna karşılık zarar vermesi, ahlâksız olduğunun açık kanıtıdır.
Fayda kavramı, zararları ortadan kaldırdığı ölçüde anlamlıdır. Zararın olağanlaştığı bir dünyada faydanın değeri kalmaz; çünkü artık ihtiyaç duyulan bir şey olmaktan çıkar. Sosyal medya örneğinde olduğu gibi, kısa vadede haz ve dopamin sağlayan unsurlar
R. U. R. – Rossum'un Evrensel RobotlarıKarel Čapek · Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları · 20241,220 okunma
·
25 Gösterim
Yorumlar
Yorum yapabilmeniz için giriş yapmanız gerekmektedir.