Bu kitabı üç farklı çeviriden okuduğum için önce çeviri konusuna değinmek istiyorum.
Açıkçası, büyük emek ve özveriyle çevrilmiş, Karanlığın Yüreği gibi dilin, üslubun, ritmin ve atmosferin son derece belirleyici olduğu; neredeyse her cümlenin ağırlığının hissedildiği bir metinde, çeviriyi tek bir ölçüte (akıcılık, kelime seçimi ya da sadakat gibi) indirgemek zaten pek mümkün değil. Her çevirmen farklı bir denge kurmuş ve bu denge, okurun ruh hâline, beklentisine ve okuma amacına göre değişebiliyor.
Ben bu kitabı;
Bülent O. Doğan (İş Bankası Kültür Yayınları),
Sinan Fişek (İletişim Yayınları) ve
Erhun Yücesoy (Can Yayınları)
çevirileri üzerinden, bölümler hâlinde kıyaslayarak okudum. Sadece bu üç çeviriyi karşılaştırmak bile neredeyse bir haftamı aldı. Bu yüzden bir kazanan ilan etmekten ziyade, metnin bazı kritik ve etkileyici bölümlerinin bu üç çeviride nasıl karşılık bulduğunu yan yana görmeyi tercih ettim. Aynı cümlenin farklı dilsel sezgilerle başka tonlara, başka ritimlere bürünmesi, her okumada beni biraz daha derine çekti. Bu, karanlığa farklı ışıkların altından defalarca bakmaya benziyor; her seferinde başka bir detay, başka bir derinlik yakalıyor insan—bazen de anlamı tam olarak kavrayabilmek için.
Hal böyleyken bu soruya net bir cevap vermek zor. Ben kendime en yakın çeviriyi İletişim Yayınlarında buldum; ama bana yeterli gelmediği için diğer çevirilere de dönerek metnin özünü anlamaya çalıştım.
Karanlığın Yüreği (Heart of Darkness), Joseph Conrad'ın en güçlü ve en tartışmalı eserlerinden biridir. Kısa ama inanılmaz yoğun bir novella olan kitap, aslında insanın ruhunun en karanlık köşelerine yapılan bir yolculuğu anlatır.
Hikâye, denizci Marlow'un arkadaşlarına anlattığı anılar üzerinden ilerler. Marlow, Belçika sömürge şirketi için Kongo Nehri'nde buharlı gemi kaptanı olur ve efsanevi fildişi tüccarı Kurtz'u bulmak üzere tehlikeli bir yolculuğa çıkar. Kurtz, başta "medeniyet götüren" idealist bir adamken, Afrika'nın vahşi doğasında ve mutlak güç imkanında tamamen yozlaşır; tanrısal bir figüre dönüşür. Kitap üç temel karanlığı ustalıkla işler:
El değmemiş Afrika ormanının fiziksel karanlığı
Sömürgecilerin yerlilere uyguladığı acımasız zulmün karanlığı
Ve en önemlisi: Her insanın içinde gizli duran, medeniyet maskesi düştüğünde ortaya çıkan kötülük potansiyeli
Conrad, "medeniyet götürüyoruz" iddiasının arkasındaki açgözlülük, ırkçılık ve ahlaki çöküşü çok çarpıcı bir şekilde gözler önüne serer. Aynı zamanda modern edebiyatın öncülerinden biri olarak, anlatıyı sisli, rüya gibi, psikolojik derinliği olan bir üslupla kurgular.Edebiyat tarihinde çok önemli bir yer tutar; hem sömürgecilik eleştirisi olarak, hem de insanın doğası üzerine evrensel bir sorgulama olarak okunur. Francis Ford Coppola'nın ünlü filmi Apocalypse Now, bu kitabın Vietnam Savaşı'na uyarlanmış halidir.
Okuduktan sonra uzun süre aklınızdan çıkmayan, rahatsız eden, düşündüren klasiklerden biri, ama okuması kolay değil, Tatar çölüne benzeten bir okurun tavsiyesiyle okumuştum ama o açıdan umduğumu bulamadım. Yine de benim için güzel, zengin bir okuma deneyimi oldu.
Kitapla kalın
·
338 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.