Kitaptan çıkardıklarım (spoiler olabilir )
Victor Hugo’nun Bir İdam Mahkûmunun Son Günü adlı eserinde, idam cezasına karşı çıkmaktan çok ölümü beklemenin zorluğu anlatılır. Kitabı okurken insanı sarsan şey idamın varlığı değil, idam gününü beklemenin acısıdır. Çünkü burada asıl ceza ölümün kendisi değil; ölümün takvimlendirilmesi, ölümün bilinerek beklenmesidir.
Kitapta yazar, mahkûmun suçunu belirtmez. Bu, Victor Hugo’nun bilinçli bir tercihidir. Çünkü mesele suç değildir; mesele bir insanın adım adım, gün gün ölüme yaklaştırılmasıdır. En çarpıcı olan şey ise mahkûmun son ana kadar yaşamayı istemesidir. Kürek mahkûmu olmak bile ona daha cazip gelir; çünkü nefes alıyor olmak her şeyden daha kıymetlidir. Yaşamın en ağır hâli bile yok olmaktan daha değerlidir.
Beklemek ise onu zayıflatmaz; aksine olgunlaştırır, büyütür, hatta yaşlandırır. Mahkûm bir yerde, kendisinden yaşça küçük olan bir memura “Ben sizden daha yaşlıyım” der. Burada kastedilen takvim yaşı değil, çekilen acının insana yüklediği ağırlıktır. Hugo, bu sözle insanın yıllarla değil, acıyla yaşlandığını gösterir.
Kitap aynı zamanda ölümün seyirlik hâline gelmiş olmasından yakınır. Bir insanın ölümünden haz alan insanların masumiyetini sorgular. Suçlar bireyseldir ama seyirci kalmak da o suça ortaklık etmek değil midir? Bu durumun toplumsal bir vicdan sorunu olduğu apaçık ortadadır. İzlemek de bir tür ortaklıktır.
Fazla uzatmadan, bu kitaptan aldığım mesajlar kısaca şunlardır: İdam olacaksa bile böyle olmamalıdır. Bir insanı bekleterek öldürmek, onu yaşarken yaşlandırmak, adaletli değil; insanlık dışı bir psikolojik şiddettir.
Ben bu kitaptan çok etkilenmiş olmama rağmen hâlen ülkemize idam cezasının gelmesi taraftarıyım. Fakat bir insanı öleceğini bilerek bekletmek, onu seyirlik hâle getirmek ve umuduyla oynayarak yaşlandırmak adaletle açıklanamaz. Bu kitap fikrimi değiştirmedi ama derinleştirdi: İdam olacaksa bile, böyle olmamalı.
·
19 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.