İnsan özgür bırakıldığında değil,
korkuları yönetildiğinde barış içinde yaşar.
Leviathan, bir siyaset kitabı gibi okunabilir;
ama aslında insan doğasına dair sert bir teşhistir.
Hobbes, devleti anlatmadan önce insanı parçalarına ayırır:
korku, çıkar, güç arzusu ve hayatta kalma içgüdüsü.
Hobbes’un en radikal hamlesi şudur:
İnsanı “iyi” ya da “kötü” olarak tanımlamaz.
İnsanı çıkarını kollayan bir varlık olarak kabul eder.
Bu yüzden onun siyaset teorisi,
ahlâkî ideallerden değil,
tehlike hesaplarından doğar.
Doğa durumu betimlemesi herkesin herkesle çatışma hâlinde olduğu o alan
bir tarih anlatısı değildir.
Bu, Hobbes’un insanın sınırsız özgürlüğünün
nasıl güvensizliğe dönüştüğünü göstermek için kurduğu
teorik bir zemindir.
Özgürlük burada bir erdem değil,
kontrol edilmezse felakettir.
Leviathan’da devlet kutsal değildir.
Ama zorunludur.
Hobbes için güçlü bir egemenlik,
adaletin kaynağı değil;
şiddetin önlenme aracıdır.
İnsanlar devlete erdemli oldukları için değil,
korktukları için itaat ederler.
Bu noktada Hobbes acımasız görünür.
Ama dürüsttür.
İdeal toplum tasarlamaz;
işleyen bir düzen arar.
Bu yüzden özgürlükleri sınırlamayı,
kaosu sınırsız bırakmaya tercih eder.
Leviathan, demokrasi savunusu değildir.
Ama keyfî iktidarın da metni değildir.
Hobbes’un derdi şu sorudur:
İnsanlar birbirini öldürmeden nasıl birlikte yaşar?
Metnin dili mekaniktir, sistemlidir.
Devlet bir organizma değil,
bir makine gibi tasarlanır.
Her parça yasa, egemen, itaat
işlevsel olmak zorundadır.
Duygular bu sistemde yer almaz;
çünkü Hobbes’a göre duygular
düzeni değil, çatışmayı besler.
Leviathan’ın rahatsız edici gücü buradadır:
Okuru yüceltmez.
İnsana güvenmez.
Ama tam da bu güvensizlik üzerinden
bir barış ihtimali kurar.
·
45 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.