Stephen Crane’in bu kısa metnini bitirdiğimde zihnimde uyanan ilk imge, Kanal 7 filmleri oldu. Hani o "bakın, şimdi bir ders geliyor" diye bağıran, karakterlerin insansan ziyade, birer mesaj taşıyıcısı olduğu yapımlar... George’un Annesi, maalesef bende tam olarak bu "yapaylık" hissini bıraktı.
Bir edebiyatçı olarak metne baktığımda, karakterin dönüşüm sürecini görmeyi bekledim. Ancak Crane, George’u bir gelişim sürecine sokmak yerine, onu baştan sona değişmez bir illüzyonun içine hapsetmiş. Altını çizdiğim o pasajda geçen "Sıradanlık yazgısının, ne hissedeceğini bilmeyen bazı insanların cezası olduğuna inanıyordu" cümlesi, aslında kitabın neden yapay durduğunu özetliyor. Karakter, kendi hayatını bir "kahramanlık destanı" sanarken, anlatı bu yanılgıyı o kadar sert ve ders verici bir yerden ele alıyor ki; biz George’un gerçek bir insan olarak nasıl kırıldığını veya nasıl değiştiğini okuyamıyoruz. Metin bittiğinde elimizde bir karakter değil, sadece bir "vaka örneği" kalıyor.
Kitabı arkadaşımla beraber okuduk, bitirdikten sonra üzerine konuştuğumuzda ikimizin de birleştiği nokta şuydu: Metin çok kısa olduğu için yazar, karakterin içsel derinliğini kurmak yerine doğrudan sonuca odaklanmış. Bu durum kurguyu bir romandan ziyade, önceden belirlenmiş bir "dersi" vermeye çalışan aceleci bir anlatıya dönüştürmüş. Yazarın parmağını sallayarak bize ders vermesi beni rahatsız etti.
Ancak tüm bu yapaylık ve didaktik yapı eleştirilerime rağmen, kitabın hakkını teslim etmem gereken yerler de yok değil. Crane’in dili, akıcı üslubu gerçekten çok etkileyici. Özellikle karakterin iç dünyasındaki o devasa kibri betimlerken kullandığı metaforlar, metni bir solukta okutuyor. Belki bir karakter gelişimi göremedik ama yazarın 'sıradanlık' ve 'seçilmişlik' arasındaki o ince çizgiyi sorgulatan mesajı, bugünün dünyası için bile hâlâ çok taze ve geçerli.
Kısa olmasına rağmen zihnimde bıraktığı o buruk tadı ve kendine has estetiğini sevdim. Arkadaşımla üzerine uzun uzun tartışmamıza vesile olduğu için bile kitaplığımda 'iyi ki okumuşum' dediğim bir yerde duracak.
·
117 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.