Kahramanlıktan Yalnızlığa: Kurtarıcının Çöküşü
Ufak bir itiraf ile başlıyorum sözüme: Bazı kitaplara başlamadan önce genel yorumlarına biraz göz atmak istersiniz ve çoğu okurun kitabın zor okunduğu, konunun akıcı olmadığı gibi eleştiriler yazdığını görürsünüz ve işte o an gözünüzü korku sarar ya, tam olarak onu yaşıyordum bu kitaba henüz başlamadan önce. Fakat kitap bittikten sonra ve son sayfayı da çevirmemin ardından hem bilgilendirici hem de keyifli bir okuma süreci yaşadığımı fark ettim. Tarihi araştırmalar yapmayı, tarihsel içerikli eserler keşfedip okumayı seviyorum ve bu eser de onlardan biri oldu. Öncesinde denk gelmiş olduğum 'okuması zor, akıcı değil' tarzı yorumlara katılmadığım bir dil ve içeriğe sahip. Eğer biyografi yazılar ve dünya tarihi üzerine ilginiz varsa "Labirentindeki General" kitabını da seveceğinizi düşünüyorum.
Çeşitli siyasal baskılar, ayaklanmalar, protestolar görmüş liderin makamından bir türlü vazgeçemeyişini anlatıyor "Labirentindeki General". Bolívar'ın defalarca kez eşyalarını ve evini toplatma emri vermesine rağmen bir türlü hükümeti bırakmaması gözler önüne seriliyor. Bu sebepten kıdemli hizmetkârı José Palacios, kendi yorumuyla efendisini hep şu şekilde açıklıyor: "Efendimin ne düşündüğünü yalnızca efendim bilir."
Öyle ki halk, onun ölmek üzere olduğunu zannederken General yeni bir savaş kazanmış, aldığı son zaferle tüm İspanyol Amerikası'nın kurtuluşunu tamamlayarak Bolivya Cumhuriyetini kurmuştu.
Hükümetin başında olduğu süre boyunca defalarca iftiralara ve çarpıtılmış haber yazılarına maruz kalmıştı. Kimi zaman düşmanlık duyduğu Francisco de Paula Santander tarafından, kimi zamansa halk tarafından baskı ve karşıt görüşlere tabi tutuldu.
Saray duvarlarına yazılmış "Ne gidiyor ne geberiyor." gibi sözler halkın iyice sesini artırdığını gösterir nitelikteydi.
Eninde sonunda işte o an çıkagelmişti: "Bu bir sondu. Santísima Trinidad, Bolivar ve Palacious'un generali Simón Jose Antonio, dönmemek üzere gidiyordu."
Avrupa'dan beş kat daha geniş bir imparatorluğu İspanyol egemenliğinden koparıp almış, onu özgür ve bir arada tutabilmek için yirmi yıl süren savaşlara girmiş, onu bileğinin gücüyle yönetmişti, ama ayrılma zamanı geldiğinde kendisine inanıldığını bilme avuntusundan bile yoksundu.
Bir dönem kentin en güzel altı genç kızının çektiği saltanat arabasına binip başında defne yapraklarından tacıyla, gözyaşları içindeki kalabalığın arasından geçerken halk onu şanlı adı olan "Kurtarıcı" ile ölümsüzleştirmişti. Lakin şu vakit aynı kentten geçerken bu kez yoksulca bir karşılama törenine şahit olmuştu.
Márquez, Simón Bolívar'ın hayatını elde ettiği başarılar veya kazandığı savaş zaferleri ile değil de büyük bir çöküşle yansıtmış. Anılar, kaçırılmış ihtimaller, yarım kalmış düşler gibi temalar üzerinden anlatmayı tercih etmiş. Yani bir hayal kırıklığı, bir vedadır General'e tüm bunlar.
Kitapta bu konuların ağırlıklı verildiğini görünce ilk olarak şu soruyu sordu zihnim: Başlık neden 'Labirentindeki General' olarak yazılmış?
Kendi fikrimce bunun birkaç sebebi var:
1) General'in iktidarı kaybetmiş, gücünü neredeyse tamamen yitirmiş olarak verilmesi ve halk tarafından saygıyla karşılanmayacak bir duruma gelmiş olması sebebiyle ciddi bir çöküş yaşaması. Burada 'Labirent' sözcüğü ile anlatılmak istenen şey, General'in kendi elleriyle yaratmış olduğu o aydınlık güç ve günlerden artık oldukça uzaklaşmış olması. Evet, o hayatını 'El Libertador' (Kurtarıcı) olarak devam ettireceğini düşünmüştü ancak günün sonunda kapana kısılıp yolunu kaybetmiş bir lider olmaya mahkumdu.
2) Bolívar sürekli geçmişini düşünen bir tarihi figür olarak yansıtılıyor yani sorgulayıcı bir yapı ile. "Labirentindeki General" kalıbı, artık düzgün bir çıkışı olmayan karanlığa kısılmış bir adamı simgelemek istemiş olabilir.
3) Son ihtimal, eser boyu sürdürülen uzun bir yolculuğun aksine aslında General'in kendi hâlinde tek bir adım dahi attığı söylenemez. Yani 'Labirent', hareket halindeyken bile ilerleyememe hissini vurguluyor olabilir.
Tüm bu ihtimalleri göz önüne alınca Gabriel García Márquez'in yalnızca bir tarih romanı değil, dahası bir felsefe ya da psikoloji temelli bir eser yazdığı görüşü kesinlikle kabul edilebilir. Ruh hali, beden yorgunluğu, iktidarı ve bir zamanlar elinde bulundurduğu gücü kaybetmiş olmanın verdiği yorgunluk gibi detaylar "Labirentindeki General" kitabını hem tarihsel hem edebi bir eser olma yönüne sürüklüyor.
Ufak bir uyarı geçeyim, kitap Güney Amerika üzerinde işleyen bir konudan bahsettiği için içerisinde çok sayıda yabancı isimli askeri ve siyasi kökenli adlar taşıyor. Bunun yanında devamlı işleyen bir seyahat sürecinden söz edildiği için çeşitli yer isimleri de bulunuyor. Hepsinin takibi zorlayıcı ama büyük bir engel yarattığını düşünmüyorum.
General'in (Simón Bolívar) iki farklı sözü ile incelememi bitiriyorum:
¹ "Bana sanki ölmüşüm gibi davranıyorlar."
(s. 231)
² "Lanet olsun," diye içini çekti. "Bu labirentten nasıl çıkacağım?"
(s. 260)
--------------------------------------
Açıklamaları:
¹ : Henüz yaşarken ancak umutsuzluk içinde çırpındığı bir vakitte söylediği söz.
² : Ölüm öncesi gelen zihin açıklığı esnasında söylemiş olduğu son sözü.
·
36 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.