Gerçek bir şaheser
Öncelikle sonda editörlükle ilgili söyleyeceğimi başta söyleyeyim: Bu kitabın editörlüğü pek olmamış gibi, kitap boyunca sık sık hata görmek mümkün, bazen tarihler ve dönem isimleri yanlış yazılmış bir kere Friedman yazılacak yere Keynes'in yazıldığını gördüm - çok büyük bir hata - eğer kitabı daha iyi kavramak için chatGPT ve orijinaline bakmasam anlamazdım bunları. Yapay zekayı ana kaynakları ekleyerek kullanmak öğrenmeyi kolaylaştırıyor.
Bu kitabın bir textbooktan farkı yok bazı açılardan, kitabın ilk kısmı makroekonomi tarihi üzerine ikinci kısmı hala süregelen 2008 krizi sonrası realite. Kitap çok yoğun ve sık sık not almam gerekti. Bir ayda anca bitirebildim. Kitabın epey teknik bir dili var. Skidelsky ana akım iktisadı kitap boyunca eleştirirken sürekli reel olanı yani dünyayı kaynak gösteriyor. Ana akım iktisat teorik olarak düpedüz yanlış varsayımlarla yola çıktığı için benim gözumde ölü doğmuştur. Reelde ise büyük bir başarısızlık söz konusu. Önceki döneme göre, son 50 yıllık süreçte büyümeler artmadı, işsizlik arttı. Ortalama saatlik ücretler ise eridi, şirket karları uçtu.
Ana akım iktisat devletin araçlarını kullanarak devleti lağvetti. Ve önümüze tablo çıkan tablo ise dünya genelinde büyük bir eşitsizlik ve adalet sorunu, sürekli sıcak para krizleriye çalkalanan gelişmekte olan ülkeler, güvencesizlik ve düşük maaş ve işgücünden çıkan insanlar. Ana akım iktisat diğer hiçbir sosyal bilimden faydalanmayan ve dokunduğu her şeyi matematiksel açıklamaya çalışan bir alan çünkü kendi ideolojik fikirlerini ancak "biz matematik yapıyoruz" şeklinde gizliyorlar. Sahip oldukları ideolojiyi "bilimsel" diye yuttururlar. Yaptıkları sadece matematik ama geri kalan her şey; sahte varsayımlar, sahte modeller, sahte araç/gereçler. Reel olana dair hiçbir şey bulamazsınız. Bravo kardeşim, çok iyi halt yedin mükemmel matematik kullanarak perfect competitive marketleri açıkladığın için.
Ana akım iktisat devleti lağvetti çünkü devletin talanına çıkıyordu ama piyasanın talanını ise ana akım iktisat ve onun savunucuları mutlulukla karşılarlar ya da bazen "ufak" bir "şok" diyip geçiştirirler. Devletin pozitif yanlarını tamamen görmezden gelen tek boyutlu ve sığ bir bakış açısından ibaret ama işte kendilerine yalakalık yapanlara nobel veriyorlar, TVlere çıkartıyorlar, onlar gibi düşünmüyorsanız iyi dergilerde makalelerinizi yayınlatmazlar makalelerinizin açıklayıcı gücü çok fazla olsa bile, sadece kendilerine biat edenlere açıyorlar kariyer kapılarını çünkü her tarafı tutmuşlar. Bu iktisatçılara Marx'ı sorunca gülerek cevap veriyorlar, Keynes diyince stagflasyon diyip tek boyutlu bir yere indirgeyerek geçiştiriyorlar. Bunun adı neoliberal ruhban sınıfıdır.
Kitabı okudukça en mükemmel/doğru bir iktisadi düşünce okulu olmadığı görülüyor, Skidelsky bunu başarılı sunmuş ama kuramların aralarında en yanlış olan varsa o da ana akım iktisatın kuramları oluyor neredeyse her seferinde. Paranın tanımını krediyle değil sikkeyle/banknotla yapan bir akımdan bahsediyoruz. Yani parayı parayla açıklamaya çalışan bir güruh. Bunlara göre paranın arkasında hiçbir sosyal realite yoktur ve para nötrdür. Para sadece alışverişleri akışkan yapan bir şeyden ibaret. Böyle safsataları kabul edince de para takastan doğmuştur gibi aptalca hiçbir karşılığı olmayan fikirlere de ulaşıyorsunuz. Enflasyondan tutun da para politikalarına oradan yatırım fikrine bunların her fikri falsolu. Bunların lügatında mali politika diye bir şey yok zaten de, bari ortaya koyduğunuz fikirler çalışsaydı, bari 2008 ve sonrasında QE'leri doğru düzgün becerebilseydiniz - core batı ülkeleri bütün yumurtalarını QE sepetine koyunca hedefledikleri olmadı, bankalar kendilerine akan para karşısında keynesyen davrandı ve para trickle-down efekti gösteremedi. Zaten birçok kişi de bunların başarısız olmalarını bekliyordu, çok sığ görüşlü oldukları için başarısız olmaya mahkumlardı. Bu arada şu bilgiye de yer vereyim: Bunlara göre zaten makroekonomi diye bir şey de yok, bir bireyin davranışlarını genel popülasyon ile çarptığınızda makroekonomi politikasına ulaşmış oluyorsunuz işte. Bunlar tam çapulcu.
Yeterince zorbalanmıyor bunların fikirleri, işte dünyamıza yön veren fikirler bunlar dostlar. Böylesine bir sistemli şekilde işlenen bağnazlık dünya tarihinde çok az görülmüştür. Bunların her fikri "bizim atomizasyona ihtiyacımız vardır" diye bağırır resmen. Başka hiçbir yerde lüzum kalmaksızın bireyleri atomize etmek için böylesine bir çaba böylesine bir çılgınlık göremezsiniz. Neden acaba?
Eğer bir zındıklık yapan birileri varsa o da heterodoks iktisatçılar değil neoklasik iktisatçılardır, ekonomi zaten bir doğa bilimi değil bir sosyal bilim ama bunlarda bilim felsefesinin b'sini bulamazsınız. Herhangi bir sosyal bilimde oluşturulan bir model için modelin gerçeğe uygun olması beklenir ama bunlar gerçeği modele-teoriye uydurmaya çalışıyorlar. Fizik mi çalışıyorsun sen? Ki fizikte bile sahip olduğumuz bazı modelleri kuantum boyutlarına indirgeyince tutmuyor, kuantum dünyası ile uzay-zaman sürekliliğinde uyuşmazlık görüyoruz sahip olduğumuz modellerde. Skidelsky muhteşem bir yazar ve bunların "bilimsel" modellerinin foyasını ortaya çıkarıyor her seferinde.
Foucauldian anlamda bütün bir diskuru yönetebilme gücüne sahip oldukları için herhangi bir yaşanan krizde bunların sorumluluk aldığını da göremezsiniz. Aynı yalanları tekrar etmeye devam ederler. Ama sizin için yine de böyle küçük şeylere hiç endişelenmenize gerek yok, sonuçta piyasalar en iyisini bilir her zaman!
Can Yayınları'na teşekkürler böylesine değerli bir kitabı çıkarttıkları için editöryel hatalara rağmen.
·
56 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.