Bay Feynman'ın Richard Feynman incelemesi
Evet nickimin nerden geldiğini çok soruyorlardı. Ben de madem öyle artık kendi gözümden üstadı inceleyeyim dedim.
Richard P. Feynman’ı bu kitapta bir Nobel ödüllü fizikçi olarak değil, dünyaya hiç büyümemiş bir çocuğun gözleriyle bakan biri olarak tanıyoruz. 
Eminim Şaka Yapıyorsunuz Bay Feynman, bir bilim insanının anıları gibi başlıyor ama kısa sürede şunu fark ediyorsunuz: Bu aslında nasıl yaşanır? sorusuna verilmiş sıra dışı bir cevap.
Feynman’ı okurken bende oluşan ilk duygu hayranlıktan çok şaşkınlık, farklılık oldu. Çünkü o, “dahi” gibi davranmıyor. Tam tersine; kilit açmayı öğreniyor, resim yapmaya merak salıyor, Brezilya’da bango çalıyor, kasalarda güvenlik açığı buluyor, garip lokantalarda takılıyor… Ve tüm bunları yaparken asla “Ben büyük bir bilim insanıyım” demiyor. Sanki hayat onun için bir laboratuvar değil, bir oyun alanı.
Kitapta en çok içime dokunan şey Feynman’ın merak konusundaki inadı oldu. O, bir şeyi gerçekten anlamadan bırakmıyor. İnsanlar formülleri ezberlerken o “Bu gerçekten ne demek?” diye kurcalıyor. Ve bunu yaparken akademik kibirden eser yok. Bilimi ciddiye alıyor ama kendini asla fazla ciddiye almıyor. Belki de onu bu kadar özgür yapan şey tam olarak bu.
Feynman’ın mizahı da çok özel. Komik olmaya çalışmıyor; zaten doğal hâli komik. Ama bu mizahın altında güçlü bir yaşam felsefesi var:
Başkalarının ne düşündüğüyle fazla ilgilenme
Anlamadığın şeyi anlamış gibi yapma
Merak ettiğin şeyin peşinden git, “ayıp olur” diye vazgeçme
Bu yüzden kitap beni sadece eğlendirmedi, biraz da sarstı. Çünkü ister istemez kendi hayatını düşünüyorsun:
“Ben en son neye gerçekten merak duyup peşinden gittim?”
“Ben neyi sırf insanlar öyle yapıyor diye sorgulamadan kabul ettim?”
Feynman kusursuz biri gibi anlatılmıyor zaten. Hataları var, tuhaflıkları var, sosyal açıdan garip kaldığı anlar var. Ama belki de onu bu kadar sevilebilir yapan şey bu. O, zekâsıyla değil, samimiyetiyle etkiliyor.
Kitap bittiğinde geriye fizik formülleri kalmıyor. Geriye şu duygu kalıyor:
Hayat, kurallara uygun yaşanması gereken bir sınav değil; kurcalanması gereken büyük bir oyuncak.
Ve insan içinden şunu geçiriyor:
“Keşke biraz daha Feynman gibi yaşayabilsem.”
Richard P. Feynman’ı bu kitapta bir Nobel ödüllü fizikçi olarak değil, dünyaya hiç büyümemiş bir çocuğun gözleriyle bakan biri olarak tanıyoruz. Eminim Şaka Yapıyorsunuz Bay Feynman, bir bilim insanının anıları gibi başlıyor ama kısa sürede şunu fark ediyorsunuz: Bu aslında nasıl yaşanır? sorusuna verilmiş sıra dışı bir cevap.
Feynman’ı okurken bende oluşan ilk duygu hayranlıktan çok şaşkınlık, farklılık oldu. Çünkü o, “dahi” gibi davranmıyor. Tam tersine; kilit açmayı öğreniyor, resim yapmaya merak salıyor, Brezilya’da bango çalıyor, kasalarda güvenlik açığı buluyor, garip lokantalarda takılıyor… Ve tüm bunları yaparken asla “Ben büyük bir bilim insanıyım” demiyor. Sanki hayat onun için bir laboratuvar değil, bir oyun alanı.
Kitapta en çok içime dokunan şey Feynman’ın merak konusundaki inadı oldu. O, bir şeyi gerçekten anlamadan bırakmıyor. İnsanlar formülleri ezberlerken o “Bu gerçekten ne demek?” diye kurcalıyor. Ve bunu yaparken akademik kibirden eser yok. Bilimi ciddiye alıyor ama kendini asla fazla ciddiye almıyor. Belki de onu bu kadar özgür yapan şey tam olarak bu.
Feynman’ın mizahı da çok özel. Komik olmaya çalışmıyor; zaten doğal hâli komik. Ama bu mizahın altında güçlü bir yaşam felsefesi var:
Başkalarının ne düşündüğüyle fazla ilgilenme
Anlamadığın şeyi anlamış gibi yapma
Merak ettiğin şeyin peşinden git, “ayıp olur” diye vazgeçme
Bu yüzden kitap beni sadece eğlendirmedi, biraz da sarstı. Çünkü ister istemez kendi hayatını düşünüyorsun:
“Ben en son neye gerçekten merak duyup peşinden gittim?”
“Ben neyi sırf insanlar öyle yapıyor diye sorgulamadan kabul ettim?”
Feynman kusursuz biri gibi anlatılmıyor zaten. Hataları var, tuhaflıkları var, sosyal açıdan garip kaldığı anlar var. Ama belki de onu bu kadar sevilebilir yapan şey bu. O, zekâsıyla değil, samimiyetiyle etkiliyor.
Kitap bittiğinde geriye fizik formülleri kalmıyor. Geriye şu duygu kalıyor:
Hayat, kurallara uygun yaşanması gereken bir sınav değil; kurcalanması gereken büyük bir oyuncak.
Ve insan içinden şunu geçiriyor:
“Keşke biraz daha Feynman gibi yaşayabilsem.”·
178 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.