Vasatlığın Gürültüsüne Kanmayanlar ya da Ah Yalan Dünya
Bazı yazarlar vardır; onların kitaplarını değil, ideolojilerini, felsefelerini, ilkelerini okumak için okursunuz. Ayn Rand da onlardan biri. Toplumu her yönüyle ele almakla başlayıp, avucuna yerleştirdiği Hayatın Kaynağı ile bu bakışı harmanlıyor.
Fikri olarak hayatın çok farklı yerlerinde de dursanız, Evelyn Beatrice Hall’in söylediği gibi, “katılmadıklarını söyleme özgürlüğü için canınızı bile verebilirsiniz.” Elbette bunun için, söylediklerine katılmasanız bile onların ifade özgürlüğünü savunacak entelektüel bir yetkinliğe sahip olmanız gerekir.
Karşısında haksız olmaktan bu kadar zevk aldığım başka bir yazar olmamıştır; felsefesine karşı çıktığım birçok şey olsa da, sonuna kadar “haklılığını” kanıtlayacak bir o kadar da gerçeklik duruyor önümüzde. Salt edebi beklentisi olan bir okuyucuyu tatmin etme gibi bir kaygısı olmayan Rand’ın edebi yoksunluğu olduğunu düşünenlere şaşırıyorum. Nitekim bir karakteri konuşturmak hemen hemen her yazarın harcıdır; ancak bir “ilkeyi” konuşturmak, ancak çok büyük bir kalemin başarabileceği bir şeydir.
Kitabın ismine yaraşır bir büyüklüğü vardır Rand’ın. Onu zalim olarak nitelendirenleri anlayamıyorum, baştacı yaptıkları Nietzsche’nin olsa olsa zalimlik konusunda çırağı olurdu Rand.
Çünkü Nietzsche, Übermensch ve ideal insan perspektifinden bakıldığında, zayıf olanı çürümesi pahasına geride bırakıyor; Rand, zayıflığın ahlaki bir hak iddiasına dönüşmesini reddediyor. Bu nedenle Rand’da, hayata ve var olmaya tutunmak için hâlâ çok ama çok güçlü bir gerekçe var.
“Ideal” diye bir şey olduğuna her ne kadar inanmasam da, kitabın başından sonuna kadar “kendi yarattığı vasatlık canavarına teslim olan Wynand”in hikâyesi bile tek başına altı milyon yıllık insanlık tarihine dair en hakiki gerçekliklerden birini yüzümüze vuruyor. Güç zehirler; mutlak güç mutlaka zehirler. Gücü elde tutan vasatlık denildiğinde insanın aklına Trump”un ABD”si, Orta Doğu’nun araftaki çocuğu Erdoğan’ın Türkiyesi, Avrupa’nın göbeğinde Meloni’nin İtalya’sı gelmeden olmuyor.
En büyük erdem olan akıldan uzaklaştığımızda bulandığımız çamuru ve içine düştüğümüz çukuru öyle berrak anlatıyor ki, 988 sayfanın her satırını okumadım adeta yuttum. İnsanın gönüllü körlüğüne karşı savaşı, rantçılığa yönelttiği haklı isyanı, mazeretlere sığınan miskin yanımıza attığı tokatla Hayatın Kaynağı, büyük çok büyük bir eser.
·
60 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.