Polisiye Diye Sunulan Ama Polisiye Gibi Okunmayan Kitap
Ayfer Kafkas, Türk edebiyatında polisiye türünde kurgu açısından iyi bir yazar. Osmanlı dönemine ait esinlenmelerle kurduğu düzen, okuru algı olarak o döneme götürebilecek bir potansiyele sahip. Okuduğum üçüncü kitabı olan Karşı Odada Cinayet de, kurgu ve cinai unsurlar açısından ilk bakışta iyi oluşturulmuş bir metin gibi duruyor.
Bu kitabı okuma sebebim de zaten daha önce okuduğum eserlerinde hissettiğim beğeni duygusunun devam edeceğini düşünmemdi.
Ancak okuma bakışı zamanla değişiyor; insan, bir dönem sevdiği metinlere başka bir gözle bakmaya başlıyor. Bu kitapta da bu yüzden çok fazla soru işareti biriktirdim.
Öncelikle, metinde kadı, nâib, zabit gibi Osmanlı’ya ait kelimeler kullanılması kitabın Osmanlı döneminde geçtiği izlenimini vermek istiyor. Zihnimizde üç-beş kelimeyle bir dönem atmosferi oluşturulması bir açıdan başarı gibi görülebilir. Ancak bana göre dönem duygusu derinlikli bir şekilde yansıtılamamış. Çünkü birkaç eski kelime, basmalı kapı, ahır, ahşap gibi detaylarla atmosfer kurmaya çalışılırken; Osmanlı toplumunun en bariz ve vazgeçilmez unsurlarından biri olan dinî hayat (örneğin namaz) neredeyse hiç görünmüyor. O dönemin gündelik yaşamında bu kadar merkezî bir yere sahip olan bir unsurun metinde bir kez bile anılmaması bana oldukça tuhaf geldi.
Toplasanız dört-beş Osmanlıca kelime kullanılmış, onların da altına açıklama düşülmüş; fakat anlatım dili genel olarak tamamen modern bir roman dili. Osmanlı hissi, metnin dokusuna sinmemiş; daha çok “etiket” gibi duruyor.
Edebi açıdan baktığımda ise kitap bana oldukça fazlalıklı geldi. Yer yer didaktikleşen, aynı şeyi tekrar eden, bir kelimenin veya fikrin etrafında dönüp duran paragraflar anlatının akışını ve ritmini ciddi şekilde bozuyor. Oysa iyi bir editörlükle bu tekrarlar törpülense, gereksiz açıklamalar ayıklansa metin çok daha akıcı olurmuş. Bazı yerlerde “tamam, anladım” dediğim hâlde aynı olayın defalarca anlatılması okuma zevkimi düşürdü.
Bu noktada kitabın polisiye kimliğiyle ilgili de bir problem görüyorum. Polisiye okuru, genellikle daha temiz, daha odaklı ve daha sıkı kurgulanmış metinlere alışık. Burada ise polisiye anlatımından çok, Osmanlı atmosferli bir romanın içine yerleştirilmiş bir cinayet hikâyesi hissi aldım. Polisiye diye sunuluyorsa, türün beklentilerini de karşılaması gerekiyor. Aksi hâlde okur, “Ben polisiye bekliyordum” diyerek kitaptan kopabiliyor.
Sonlara doğru, olayın çözümü ve suçlunun ortaya konuluşu bence başarılıydı. Agatha Christie tarzı bir yüzleştirme sahnesi var ve “Bu cinayeti kim işledi?” sorusunun cevabı adım adım yerli yerine oturuyor. Bu kısmı sevdim. Ancak kitabın geneline yayılan anlatım problemleri, finaldeki bu başarının tadını biraz kaçırdı.
Bu yüzden, yazarı bir daha okur muyum?
Sanmıyorum.
·
31 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.