1950’li yıllarda İran’da yayımlandıktan kısa bir süre sonra yasaklanan bu kitap, erkek egemen bir toplum içerisinde travmatize olmuş beş kadının yollarının bir bahçede kesişmesini anlatır. Bu bahçe; toplumun dar sınırlarından kaçan kadınların özgürce yaşayabildiği bir metafor mudur, yoksa ütopik bir toplum düzeni midir, tamamen okuyucuya bırakılmış bir alandır bana göre. Kitaptaki her kadın, İran’daki kadınların farklı bir yönünü temsil eder.
Mehdokht; kendini buz gibi bir ağaç olarak betimleyen, bekâret ve namus baskıları yüzünden cinselliği reddeden bir kadındır. Binlerce tomurcuğunun rüzgârla savrulup yeşerdiği bir ağaç… Onun dönüşümü, kadın bedeni üzerindeki toplumsal tahakküme güçlü bir metafor sunar.
Faize; yaşlandığını fark edip hâlâ evlenememiş olmasının baskısıyla hayatını erkek onayı üzerine kurmak zorunda hisseden, dindar ve geleneksel bir kadındır. Tecavüze uğradıktan sonra yaşadığı kırılma ile değişir. Toplumun kadın namusu üzerindeki değer yargıları arasında sıkışıp kalmıştır.
Munis; sadece dış dünyayı görmek ve okumak için evden çıkıp birkaç gün sonra döndüğünde “namussuz” olarak nitelendirilir ve abisi tarafından öldürülür. Kitaptaki büyülü gerçeklik boyutunun en belirgin karakteridir; ölmesine rağmen dirilip yeni bir bilinçle var olmaya devam eder.
Bayan Ferruhlika; kocası öldükten sonra kendine yeni bir hayat kurmaya çalışan varlıklı bir kadındır. Hayatını hep beğenilmek üzerine kurmuştur. Diğer dört kadının yolları da onun bahçesinde kesişir.
Zerrinkülah; fuhuşa zorlanan bir kadındır. Hayatını erkek bedenlerinin adeta bir hapishanesinde geçirmiştir. Zamanla erkeklerin yüzlerini görmemeye başlar; tüm yüzler silikleşir, hepsi tek bir bedene dönüşür.
Gerçek ile hayalin iç içe geçtiği, yer yer okumayı zorlaştıran metaforik diliyle Erkeksiz Kadınlar yalnızca İran’ın değil, kadınların birey olarak hakka sahip olmadığı tüm toplumların sorunlarını anlatır. Baskı altında yaşayan, insan olarak var olma mücadelesi veren tüm kadınların ortak sesi gibidir.
Şükür ki biz Türk kadınları ATATÜRK gibi bir lidere ve haklara sahibiz.