Bir İdam Mahkumunun Son Günü – İnceleme1000Kitap
Eser, idama mahkûm edilmiş bir adamın son günlerini kendi ağzından anlatır. İsmi yoktur, geçmişi belirsizdir, suçu ayrıntılı şekilde verilmez. Hugo bilinçli olarak bu boşlukları bırakır. Çünkü okuyucunun dikkatini suça değil, cezaya çekmek ister. Suçun ne olduğu ikinci plandadır; asıl mesele, bir insanın planlı ve sistemli şekilde ölüme gönderilmesidir.
Roman boyunca en baskın duygu korkudur. Ancak bu korku yalnızca ölmekle ilgili değildir. Mahkûmun asıl korkusu yok olmak, unutulmak ve bir hiçliğe dönüşmektir. Ölüm cezası burada sadece fiziksel bir son değil, insanın varlığının silinmesidir. Hugo, mahkûmun zihninden geçen çalkantılı düşüncelerle zamanın nasıl ağırlaştığını ustalıkla gösterir. Dışarıdaki dünya için sıradan olan saatler, onun için sonsuz bir bekleyişe dönüşür.
Kitap aynı zamanda toplumun duyarsızlığına da ayna tutar. Bir insanın hayatı sona ermek üzereyken hayatın olağan akışının devam etmesi, adaletin soğuk yüzünü daha görünür kılar. Hugo’nun asıl eleştirisi burada yoğunlaşır: Devletin verdiği idam kararı bir adalet midir, yoksa meşrulaştırılmış bir intikam mı?
Eserde dikkat çeken bir diğer nokta, yazarın dili kullanma biçimidir. Anlatım sade ama çarpıcıdır. Abartılı betimlemelerden çok psikolojik derinlik ön plandadır. Okuyucu hücrenin karanlığını, darağacının gölgesini ve yaklaşan sonun ağırlığını hisseder. Bu yönüyle eser, romantik bir metinden çok, gerçekçi ve sarsıcı bir iç monologdur.
Bir İdam Mahkumunun Son Günü yalnızca bir karakterin trajedisi değil, ölüm cezasına karşı yazılmış güçlü bir manifesto niteliğindedir. Hugo açıkça şunu sorgulatır: Bir insanı öldürerek adalet sağlanabilir mi? Eğer amaç suçları azaltmaksa, idam gerçekten çözüm müdür? Yoksa toplumun vicdanını susturmanın bir yolu mudur?
Bununla birlikte, eserin en büyük eleştirilebilir yönü de burada başlar. Hugo’nun amacı açıkça ölüm cezasına karşı bir manifesto yazmaktır. Bu nedenle yer yer edebi anlatımın geri plana itilip düşüncenin öne geçtiği görülür. Bazı bölümlerde karakterin iç sesi, doğal bir insanın düşüncelerinden çok yazarın fikirlerini taşıyan bir kürsü konuşmasına dönüşür. Bu durum metnin etkisini azaltmasa da, anlatısal bütünlüğü zaman zaman zayıflatır.
Bir diğer eleştiri noktası ise olay örgüsünün sınırlılığıdır. Kitap daha çok bir iç monolog şeklindedir; dış dünyaya dair ayrıntılar azdır. Bu tercih bilinçli olsa da, bazı okurlar için metni tekdüze hale getirebilir. Özellikle dramatik yapının sınırlı kalması, roman beklentisiyle okuyanlar için eksiklik hissi yaratabilir.
Ancak tüm bu yönlerine rağmen eser, hâlâ sarsıcıdır. Çünkü Hugo’nun asıl başarısı, okuyucuyu mahkûmun hücresine hapsetmesidir. İdamın yalnızca bir hukuki karar olmadığını; insanın varlığını, kimliğini ve umutlarını sistemli biçimde yok eden bir süreç olduğunu güçlü biçimde hissettirir. Kitap bittikten sonra akılda kalan şey olay değil, rahatsız edici bir sorudur: Devletin verdiği bir ölüm kararı gerçekten adalet midir?
Sonuç olarak bu eser, okuru rahatsız eden ama düşündüren bir kitaptır. Bitirdiğinizde hikâyeden çok bir soruyla baş başa kalırsunuz: Adalet, hayatı alarak mı sağlanır, yoksa hayatı koruyarak mı? İşte Hugo’nun metni tam da bu sorunun etrafında yankılanır ve okuyucunun vicdanına dokunur.
·
45 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.