İncelemeDuygu ve Düşünce
Bu kitabı okurken şunu çok net hissettim: Osmanlı’da “kadı” sadece mahkemede hüküm veren bir yargıç değil, aynı zamanda bulunduğu şehrin idari, sosyal ve hatta kültürel düzenini şekillendiren çok yönlü bir devlet adamıymış.
İlber Ortaylı bu çalışmasında kadılık kurumunu yalnızca hukuki bir çerçevede anlatmıyor; Osmanlı şehir hayatının merkezine yerleştiriyor. Kadının görev alanının bugünkü anlamda bir hâkimden çok daha geniş olduğunu görüyoruz. Nikâhtan mirasa, ticari anlaşmazlıklardan vakıf işlerine kadar hayatın her alanında kadının imzası var. Aynı zamanda merkez ile taşra arasındaki bağı kuran önemli bir temsilci.
Kitapta en dikkatimi çeken noktalardan biri, kadıların hem şer’i hukuku hem de örfi hukuku uygulayabilen bir denge unsuru olmasıydı. Yani sadece dini kurallara göre değil, devletin ihtiyaçlarına göre şekillenen hukuk düzeni içinde hareket ediyorlardı. Bu da Osmanlı’nın hukuk sisteminin sanıldığından çok daha esnek ve pragmatik olduğunu gösteriyor.
Ortaylı’nın üslubu akademik ama yorucu değil. Özellikle Osmanlı şehir yönetimini, bürokrasiyi ve hukuk anlayışını merak edenler için oldukça doyurucu bir kaynak. Kadılık kurumunun zaman içindeki değişimini anlatırken aslında imparatorluğun dönüşümünü de okuyoruz.
Benim için bu kitap, Osmanlı’yı sadece “padişahlar tarihi” olarak görmemek gerektiğini bir kez daha hatırlattı. Devleti ayakta tutan asıl mekanizmanın taşradaki bu görünmez ama güçlü idari yapı olduğunu fark etmek oldukça etkileyiciydi.
Eğer Osmanlı hukuk sistemine, şehir yönetimine ve klasik dönem bürokrasisine ilgi duyuyorsanız, bu kitap kesinlikle okunmalı.
Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti'nde Kadıİlber Ortaylı · Kronik Yayıncılık · 20201,537 okunma
·
39 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.