“Günahın Gölgesinde Bir Vicdan Romanı”
Nathaniel Hawthorne’un kaleminden çıkan Kızıl Damga (The Scarlet Letter), yalnızca bir “günah” hikâyesi değil; 17. yüzyıl Puritan toplumunun katı, sert ve ikiyüzlü yapısına tutulmuş karanlık bir aynadır kesinlikle. Aslında roman, bireyin iç dünyası ile toplumun acımasız yargısı arasındaki çatışmayı derin bir psikolojik çözümlemeyle sunar. Puritan dini ve toplumu o kadar gelenekselliğe katı ve sığ görüşe sahipti ki yazar bu kitapta çok açık ve derinlemesine eleştirmiştir. Hawthorne’un dili sembollerle örülüdür; kırmızı “A” harfi yalnızca “Adultery” (zina, eşini aldatan) anlamına gelmez, çünkü zamanla “Able” (güçlü) anlamına ve (angel yani melek) anlamına dönüşerek toplumun yüklediği anlamların değişebilirliğini gösterir.
Romanın daha ilk sayfalarında yer alan şu ifade, görüşümce eserin temel düşüncesini açıkça ortaya koyar: “Hakikat her yerde açıkça gösterilecek olsa kendisinin yanı sıra daha pek çok kişinin göğsünde kızıl damga alev alev parlardı.” Bu cümle, Hester’ın aslında tek başına suçlu olmadığını ortada bir gizlenen suçun psikolojisiyle ölen adam, bilinen zinanın bir kadını günden güne yok edişi ama gururla zinasını kabul eden kadın hayata devam etmesini görüyoruz; toplumun saygın görünen birçok üyesinin de gizli günahlar taşıdığını ima eder. Yani kısacası kimse temiz değil herkes kirli ama kimse mevkiinden olmak istemez tıpkı şimdiki çağımızdaki yaşantılar gibi birçok olay dönüyor ama ortaya çıkana hesap kesilir ama suçlu olan ayak üstüne ayak keyfini kahvesiyle yudumlar. Her neyse biraz içimi boşaltım:)Puritan toplum, dini merkeze alan ancak merhametten uzak, katı kurallarla çevrili bir düzene sahiptir. Günah bireysel bir hata olmaktan çıkar, kamusal bir teşhire dönüşür. Hester Prynne daha romanın başında toplumun önünde aşağılanırken şu sözlerle damgalanır: Elbisesinin göğüs kısmında, ince kırmızı bir kumaş üzerine işlenmiş… “A” harfi görünüyordu. Bu harf yalnızca bir kumaş parçası değil, toplumun vicdansız yargısının canlanmış hâlidir.
Puritanlar Tanrı adına hüküm verirken aslında kendi ikiyüzlülüklerini sergilerler. Açıkça günah işleyen Hester cezalandırılır; fakat gizli günah işleyen Dimmesdale toplumun saygısını kazanmaya devam eder. Bu çelişki, romanın en güçlü eleştirilerinden biridir. Hawthorne’un şu sözü bu durumu derinleştirir: “ Hiçbir insan, uzun bir süre boyunca kendisine karşı bir yüzü, kalabalığa karşı başka bir yüzü takınarak yaşayamaz; sonunda hangisinin gerçek olduğunu şaşırır.” İnsan uzun süre iki yüzle yaşayamaz; gizlenen günah, ruhu içten içe çürütür. İşte Dimmesdale içten içe çürüttü ruhunu. Kitap sinemalara filmelere uyarlandı. Ben okumadan önce filmi izledim ama kesinlikle çok sinirlendim ve izlediğime pişman oldum asla aslı uyarlanmamış çünkü Hester'ın yaşadığı bu ağır yük yaşadığı bedeller yok. Kitap okunulması gerekiyor. Ve bu incelemeyi bir diğer okurun görüp onun da sayesinde kitabın değerini gün yüzüne çıkmasını temenni ediyorum.
Gel gelelim Hawthorne'a:
Hawthorne’un kalemi karanlık ama şiirseldir. Betimlemeleri yoğun, sembolleri derindir. Orman ve şehir karşıtlığı bunun en belirgin örneğidir: Şehir baskıyı ve dini otoriteyi temsil ederken, orman özgürlüğü ve doğallığı simgeler. Hester’ın içsel dönüşümü de burada belirginleşir siz okurken de çok rahat bir şekilde fark edersiniz. Toplum onu dışladıkça o güçlenir; yardımseverliği, hastalara şifa verişi ve sessiz direnişi sayesinde “günahkâr kadın” imajı zamanla değişir. Nitekim romanda şu ifade dikkat çeker: “Özgürlüğü hissedene kadar taşıdığı yükün ağırlığını fark etmemişt. Hester’ın özgürlüğü, toplumun baskısından zihinsel olarak sıyrılmasıyla başlar.
Bu dönüşümde Pearl’ün rolü de son derece önemlidir. Pearl yalnızca Hester’ın kızı değil, günahın ve hakikatin yaşayan sembolüdür. Günahın bir sonucuydu. Şöyle bir alıntısı vardı: “ Pearl kızıl damganın başka bir haliydi. Hayat bulmuş bir kızıl damga.” Hester’ın göğsündeki kızıl harf neyse, Pearl de odur: bastırılamayan, saklanamayan bir gerçek. Asi, özgür ve doğayla bütünleşmiş yapısı Puritan toplumun katı kurallarına uymaz. Özellikle ormanda daha doğal ve mutlu oluşu, romanın özgürlük temasını güçlendirir. Pearl aynı zamanda Dimmesdale’in gizli suçluluğunu sezerek hakikatin peşinden gider; böylece romanın ahlaki aynasına dönüşür.
Sonuç olarak The Scarlet Letter, bireyin toplum karşısındaki yalnızlığını, dinin baskıcı yorumunun insan ruhunu nasıl yaraladığını ve ikiyüzlü ahlak anlayışının yıkıcılığını çarpıcı biçimde ortaya koyar. Hawthorne’un ustalığı, tek bir harfi ve bir çocuğu evrensel bir sembole dönüştürmesinde saklıdır. Roman bugün bile şu soruyu canlı tutar: Asıl günah, hata yapmak mı; yoksa merhametsizce yargılamak mı? Kitabı okuduktan sonra kendinize sorun soruyu bakalım cevabı olacak mı sizde. Kesinlikle okunulması gereken klasiklerden biridir. Güzel okumalar dilerimm.
SİYAH ZEMİN ÜSTÜNDE KIPKIZIL BİR A HARFİ
·
59 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.