Kimlik bir sonuç değil, sürekli yazılan bir süreçtir.
Orlando, bir roman gibi başlar ama kısa sürede anlarız ki bu metin, klasik anlamda bir “hikâye” anlatmaya niyetli değildir. Woolf burada zamanın, kimliğin ve cinsiyetin sabit kabul edilmesine karşı yazılmış edebi bir oyun kurar.
Orlando yüzyıllar boyunca yaşar, değişir, dönüşür ama bu değişim fantastik bir numara olarak kullanılmaz. Woolf’un amacı okuru şaşırtmak değil, şu soruyu görünür kılmaktır:
İnsan dediğimiz şey gerçekten ne kadar değişmezdir?
Romanın en çarpıcı tarafı, tarihsel dönemleri anlatırken bile tarihle ilgilenmemesidir. Elizabeth dönemi, 18. yüzyıl ya da modern çağ… Bunlar dekor gibidir. Woolf için önemli olan çağların değişmesi değil, bu çağların insanın kendini algılama biçimini nasıl yeniden kurduğudur.
Cinsiyet değişimi ise romanda bir “olay” değil, neredeyse doğal bir geçiş olarak ele alınır. Woolf burada kimliğin biyolojik olmaktan çok kültürel ve zihinsel bir inşa olduğunu hissettirir. Orlando kadın olduğunda başka biri olmaz; yalnızca dünyanın ona bakışı değişir. Ve romanın asıl eleştirisi tam burada başlar.
Orlando, biyografiyle de alay eder. Woolf, sözde ciddi bir yaşamöyküsü anlatır gibi yaparken, aslında tarihin ve edebiyatın “kesinlik” iddiasını kırar. Gerçek ile kurmaca arasındaki sınır sürekli oynar. Okur, anlatıya güvenmek ister ama Woolf buna izin vermez.
Dil akışkandır; zaman gibi. Roman bir noktadan diğerine mantıksal sıçramalarla değil, bilinç akışıyla ilerler. Bu yüzden Orlando okunacak bir olay dizisi değil, içinde dolaşılacak bir metindir.
Woolf’un yaptığı şey, kimliğin tek bir biçime indirgenmesine karşı edebi bir dirençtir. Ne erkeklik sabittir ne kadınlık, ne geçmiş tamamlanmıştır ne şimdi kesinleşmiştir.
Her şey hareket hâlindedir.
·
34 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.