KAPITALIZMIN ELESTIRISIAlbert Einstein
Medyanin etkisi maziden bu yana egemen siniflarin ve oligarsinin kontolunde oldugu icin topluma sadece zeki bir bilim adami olarak lanse edilen Albert Einstein az bilinen yonu ile sosyalistdir. Evet bunu egemen siniflar hep gizlemistir cunku sosyalizmin toplum icin uygun olmadigini dusundukleri icin ( bu onlarin kendi dusuncesi elbette) toplum nezdinde bu kadar onemli bir bilim adaminin bu yonunu asla topluma aktarilmadi. Albert Einstein sosyalist fikirleri ve dusunceleri yuzunden donemin senatoru Joseph McCarthy tarafindan siki bir takibe alinmistir. Cunku Joseph McCarthy 1950'lerin başında komünizm karşıtı cadı avıyla (McCarthyizm) tanınır ve Einstein gibi sol eğilimli entelektüelleri hedef almıştır. Ozellikle Albert Einstein"in amerikaya tasinmasindan sonra Einstein'ı asıl hedef alan ve hakkında 1400 sayfadan fazla dosya tutan istihbarat kurumu, dönemin FBI Başkanı J. Edgar Hoover tarafından yönetilen FBI idi. McCarthy, Einstein'ın "ABD düşmanı" olduğunu iddia etmiş ve onu hedef göstermiştir, ancak istihbaratın başındaki kişi o değildi.
Niçin Sosyalizm?”, Albert Einstein’ın 1949 yılında yazdığı ve kapitalizmi eleştirip sosyal adalet temelli planli bir ekonomiyi akabinde bir toplumu savunduğu politik–felsefi bir denemedir. Metin, bilim insanı kimliğiyle tanınan Einstein’ın toplum, ekonomi ve insan onuru üzerine düşüncelerini yansıtır.
Einstein bu metinde şu soruya cevap arar:
“Modern toplum neden adaletsizdir ve bu nasıl değiştirilebilir?”
Eserin Temel Amaçları:
________________________
Ekonomik eşitsizliği sorgulamak,Kapitalist sistemi eleştirmek sosyalizmin etik yönünü savunmak
ve en onemlisi İnsan onurunu merkeze almak. Bu yönüyle eser, siyasi bir manifesto değil, ahlaki ve insani bir sorgulamadır.
Eserden Alintilar ve Yorumu
:_______________________________
-“Kapitalist toplumda üretim araçları özel mülkiyettedir ve işçi, emeğini bir meta gibi satmak zorundadır.” ( Einstein burada emeğin bir “mal” haline gelmesini insan onuruna aykırı görür).
-“Üretim anarşisi, toplumda büyük bir güvensizlik ve yoksulluğa yol açar.”( Plansız ekonomik sistemin krizler yarattığını savunurve planli ekonominin onemini vurgular.)
-“İnsan, toplum içinde var olan bir varlıktır.” (İnsan tek başına değil, toplumsal ilişkilerle anlam kazanır.)
- Okullar, gençleri işbirliği yerine rekabete alıştırmaktadır.” ( Eğitim sisteminin bencilliği beslediğini söyler.)
- “Toplumun amacı, her bireyin onurlu bir yaşam sürmesini sağlamak olmalıdır.” ( Sosyalizmi etik bir zorunluluk olarak görür
Temel Düşünceler ve Temalar
1. Kapitalizmin Sorunları
______________________________
Einstein’a göre kapitalizm:
-Serveti küçük bir grubun elinde toplar ( Finansal Oligarsi)
-İşçileri güvencesiz bırakır
-Rekabeti aşırı körükler
-Insanları yabancılaştırır
Sonuç: Kapitalizm yuzunden toplumsal huzursuzluk artar.
Einstein"inSosyalizmin Savunusu
_______________________________________
Einstein’ın savunduğu sosyalizm:
-Merkezi planlamaya dayanır
-Üretim toplum yararına yapılır
-Herkesin temel ihtiyaçları güvence altındadır
-Eğitim eşitliği sağlanır
Ancak körü körüne bir ideoloji savunmaz, risklerin de farkındadır. Dolayisiyla Einstein sosyalizm de ozellikle planli ekonomiyi bir nevi devletci ( tam anlamiyla baskici devletci degil ) sosyalizmi savunurken marksizmle yol ayrimi burda bellidir,.
Birey–Toplum Dengesi
__________________________
Einstein denge ister:
-Aşırı bireycilik → Bencillik ( akabinde Egoyu ve egoizm"i getirir )
- Aşırı devletçilik → Baskıci rejim ( Ekonomik kisitlamalar, sosyal yardimlarin azligi vb)
Dengeli toplum → Özgürlük + Adalet
Eserin dil ve anlatım Özellikleri : Dil.açık.mantıklı,akademik ama anlaşılır
Üslupu: Eleştirel,analitik,sakin,ikna edici
Duygudan çok akıl ve etik ön plandadır.
Einstein"in Kapitalizmi Elestirmesinin Günümüz Açısından Önemi
____________________________________________________________________
Kapitalizm bugün hâlâ güncel çünkü:
-Gelir uçurumu artıyor
-İş güvencesi azalıyor , dolayisiyla iscilerin isden cikartilma korkusu var ( Tabiki Turkiye gibi sendika ve isci haklarinin olmadigi bir ulke icin gayet normal :) )
-Otomasyon ( robot ve yapay zeka yaygınlaşıyor. Bu da gelecekte isci gucunun yerini robotlarin ve yapay zeka destekli calisma uniteleri almasina sebeb olacaktir,
Eğitimde rekabet baskısı var. Dolayisiyla egitimde firsat esitligi olmadigi icin zengin ailelerin cocuklari kolejde ve parali universitelerde okurken, isci sinifinin cocuklari devlet okullarinda ve cogu zaman burs alamadan egitimini tamamlamaktadir.
Zira Dolayisyla Einstein’ın sorusu hâlâ geçerli:
Sonuc : “İnsan mı ekonomi için var, ekonomi mi insan için?” bu soruya kapitalizm bir yanit veremedigi muddetce kapitalizm sadece 21, yuzyilda degil gelecek kusaklar tarafindan da kiyasiya elestirilmeye mahkumdur.
·
34 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.