Mai ve Siyah romanı, Halit Ziya Uşaklıgil tarafından yazılan ve Türk edebiyatındaki ilk modern romandır. Ayrıca ilahi bakış açısına sahip olan Mai ve Siyah, 19. yüzyılın hemen sonunda Servetifünun Dönemi içerisinde yazılan bir eserdir. Dil ve anlatım özellikleri bağlamında, sanatlı ve ağır bir dile sahiptir. Bu yüzden saha sonra dili sadeleştirilmiştir. İnsanın iç dünyasını yansıtmada daha etkili olan modern romanlar, tiplerle değil karakterle kurulur. Nitekim Türk edebiyatının ilk modern karakteri Ahmet Cemil’dir. Mai ve Siyah metinde işlenen temel çatışma da hayal-hakikat çatışmasıdır. Bu çatışmanın temaya etkisi eserdeki melankoliyi doğurmuş, eserin alt metinlerinde derin bir ruhî bunalım işlenmiştir.Metinde geçen mekân ve zaman unsurlarına gelince şunları söyleyebiliriz: Roman İstanbul’da Osmanlı’nın son devrinde geçmektedir. Yazar metinde sık sık betimleme, öyküleme ve gösterme anlatım biçimleri ile tekniklerini kullanarak esere realist bir yapı kazandırmıştır.Metinde dönemin sosyal ve kültürel özellikleriyle ilgili özellikle sosyal düzen hakkında bilgiler vardır. Eserin yazıldığı dönemde yayın organlarına uygulanan baskı ve sansür Mai ve Siyah’ın birçok bölümünde ima edilmiştir. Nitekim esere hâkim olan olumsuz ruh hâli bu baskı ve ekonomik sıkıntılarla ilişkilidir.Mai ve Siyah, romantizm akımına bağlı anlayışın Araba Sevdası ile dönüşmeye başlaması sonrasındaki yeni bir durak gibidir. Nitekim Mai ve Siyah romanı, Türk edebiyatında gerçek anlamda romandaki kusurların azaldığı örnektir. Çünkü bu roman, realizmin gerçek bir gözleme dayandığı, tesadüflerin yerini neden-sonuç ilişkilerinin aldığı bir eserdir. Halit Ziya Uşaklıgil de bu durumun farkında olup bu durumu şöyle anlatır:“Mai ve Siyah her köşeden bakılarak didiklenmiş olan ve edebiyat tarihiyle iştigal edenlerce muhakeme olan eserlerden biri olmuştur. Bunun yegâne sebebi bizde roman ve lisan tekâmülünün bir dönemeç noktasına tesadüf etmiş olmasıdır.”
Eserde mai yani mavi renk umudu, siyah ise umutsuzluğu ve düş kırıklıklarını ifade etmektedir. Nitekim Servetifünun Topluluğu, hep kendi ruhsal hassasiyetlerine uygun dingin bir mekânda yaşamak istemiştir. Bu sebeple dünyanın iklimi en güzel ülkesi olan Yeni Zelanda’ya gitmek istemişlerdir. Ancak bu mümkün olmayınca Manisa’nın Sarıçam köyünde bu hayallerini gerçekleştirmeyi planlamışlardır. Ancak bunun da onları tatmin etmeyeceğini kısa sürede anlamışlardır.
Kısacası Mai ve Siyah birçok sembolü birleştiren modern bir yapıttır. Bu yönüyle Türk edebiyatının ilk modern romanıdır. Halit Ziya, Aşk-ı Memnu ile birlikte bu eserde de realizm akımı çerçevesinde gerçekçi semboller kurmuştur.
·
42 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.