Şeytan Taşlamanın KökeniAlıntı
Şeytan Taşlamanın Kökeni ve Ebû Rigal’in Laneti
Tâifliler tarafından Ebrehe’ye kılavuzluk etmesi için verilen yaşlı rehber Ebû Rigal, Fil Vakası öncesinde orduyu Mekke yakınlarına kadar getirdikten sonra Muğammes mevkiinde ansızın hastalanarak öldü. Cesedi de oraya gömüldü. Mekke halkı, Kâbe’ye yapılacak saldırıda yol gösterici olduğu için Ebû Rigal’i büyük bir hain olarak hafızasına kazıdı. Rivayete göre Araplar, mezarının yerini belirlediler ve nesiller boyunca oraya uğrayıp onu taş yağmuruna tuttular. Ebû Rigal’in mezarı, Mina’daki şeytan taşlama alanına yakın bir noktada bulunmaktaydı. Bu durum, günümüzde hac ibadetinin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiş olan şeytan taşlama geleneğinin kökenine ışık tutmaktadır.
İslam geleneği her ne kadar hac esnasında Mina’da yapılan taşlama ritüelini Hz. İbrahim’in şeytanı taşlamasına dayandırsa da tarihsel veriler bu uygulamanın İslam öncesi bir âdet olduğunu göstermektedir. Anlaşılan o ki Mekkeliler, Ebrehe’nin işbirlikçisi saydıkları Ebû Rigal’in mezarını her yıl taşlayarak öfkelerini diri tutmuşlar; bu âdet de İslam’dan sonra dinî bir kisveye büründürülerek “şeytan taşlama” adı altında yaşamaya devam etmiştir. Nitekim ilahiyatçı Prof. Bayraktar Bayraklı, hacdaki şeytan taşlama uygulamasının Kur’an’da hiçbir dayanağı olmadığını, aslında hurafeden ibaret bulunduğunu özellikle vurgulamıştır. Gerçekten de Kur’an ayetlerinde, şeytanın sembolik bile olsa taşlanması yönünde en ufak bir emir ya da ima bulunmamaktadır.
Ne var ki Müslümanlar bu ritüeli terk etmeye yanaşmamış, tam tersine şeytan taşlamayı hac ibadetinin zirve noktalarından biri saymaya devam etmişlerdir. Bu yüzden neredeyse her yıl Mina’da gerçekleştirilen taşlama sırasında büyük izdihamlar ve kazalar yaşanmış, sonuçta zarar gören şeytan değil, çoğu zaman hacıların kendileri olmuştur. Son birkaç on yılda meydana gelen elim hadiseler arasında 1990 yılında Mina Tüneli Faciası sonucu 1.426 hacının hayatını kaybetmesi, 1997 yılında Mina’daki hacı çadırlarında çıkan yangında 343 kişinin ölmesi, 1998 yılında şeytan taşlama esnasında yaşanan izdihamda 119 hacının ezilerek can vermesi, 2001 yılında benzer bir izdihamın 35 hacının ölümüne yol açması, 2003 yılında taşlama sırasında 14 kişinin hayatını kaybetmesi, 2004 yılında Mina’daki şeytan taşlamanın yeniden faciayla sonuçlanarak 244 hacının ezilmesi, 2006 yılında izdiham sebebiyle 364 kişinin yaşamını yitirmesi, 2015 yılında Mina’da şeytan taşlama sırasında meydana gelen büyük izdihamda 2.426 hacının ölmesi, 2019 yılında bu ritüelde yaşanan izdihamda 118 hacının hayatını kaybetmesi ve 2024 yılında hac sırasında, özellikle Mina’da şeytan taşlama yapılırken kavurucu sıcaklığın 50 dereceyi aşması sonucu büyük bir kaos yaşanarak 1.300’ün üzerinde hacının ölmesi sayılabilir.
Dogan Hüseyin
Kuran'ı Yeniden Okumak 1 Kitabından Alıntı
·
34 Gösterim
Yorumlar
Lütfen giriş yapınız.