"De ki: Göklerde ve yerde neler var, bakın (da ibret alın!)' Yūnus suresi, 101."
"İnsanı bu kadar şerefli ve değerli kılan akıldır."
"Mahlûkatı incelemek demek, onların harikulâde hâllerini tefekkür etmek, çeşit çeşit mahlükatın yaratılma hikmetlerini düşünmek, mârifetullah yolunda Allah'a tazim göstermek demektir.
Böyle davranmak kişideki yakîni kökleştirir.
Bu hususta müttakîlerin dereceleri de farklı farklıdır.
Ben bu kitabı akıl ve basiret sahipleri için Kur'an ayetlerinin birçoğunun işaret etmiş olduğu nimet ve hikmetlerin çeşitlerini tarif ederek telif ettim. Allah (celle celâlüh) aklı yarattı ve o akla ahdi göstererek onu tekmil etti, akıl sahip-lerine de mahlükata bakmalarını, o mahlûkatta bulunan harikulade hâlleri tefekkür ederek onlardan ibret almalarını emretmiştir.
Kıymetli İmam-i Gâzalî,
Yeryüzünün Yaratılmasındaki Hikmetler
Denizlerin Yaratılmasındaki Hikmetler
Suyun Yaratılmasındaki Hikmetler
Havanın Yaratılışındaki Hikmetler
Ateşin Yaratılmasındaki Hikmetler
İnsanın Yaratılışındaki Hikmetler
Sonuç İnsanın Değeri
Kuşların Yaratılışındaki Hikmetler
Hayvanların Yaratılışındaki Hikmetler
Arı, Karınca, Örümcek, İpek Böceği ve Sinek Gibi Canlıların Yaratılışındaki Hikmetler
Balıkların Yaratılışındaki Hikmetler
Bitkilerin Yaratılışındaki Hikmetler
Kalplerin Allah'ın Azameti Karşısında Hissettikleri
Bu güzel hikmetleri ayetlerle taçlandırarak, öz ve anlaşılır bir biçimde biz okuyuculara açıklamıştır.
İlim hem kadınlara hem de erkeklere farz kılınmıştır. Bizlere de buna uygun davranmak ve öğrenmek düşer. Bu sebeple okumanızı tavsiye ederim.
"Kişi yer ve göklerin melekûtuna aklıyla ve gönlüyle bakarsa, Rabbini tanımada bunlardan istifade etmiş olur, Rabbinin işlerine tazimi artar. Tefekkür eden kişi için başka bir yol da yoktur. Aklıselim bir kişi mükemmel olarak yaratılmış sanat harikalarına baktığı zaman mârifeti, yakîni, yaratıcı0sına karşı teslimiyeti ve tazimi artar. İnsanların bu konuda seviyeleri farklı farklıdır. Herkes kendisine verilen hidâyet ve akıl nûruna göre bir şeyler kapar. Bahsedilen faydalara ulaştıran en büyük ibret kaynağı da Kur'ân okumaktır."